تاریخچه صنعت

تعریف صنعت:
همه فرآیندهائی که در تولید ، توزیع و یا مصرف یک فرآورده خاص به اجرا در می آیند «صنعت» نامیده می‌شود.
تاریخچه صنعت:
تاریخچه صنعت سرزمین خورشید را می توان به ۴ دوره ی باستان، قاجاریه ، پهلوی و دوره فعلی تقسیم کرد .
۱.دوره باستان:
قوم ماد در هنرنمایی بر مفرغ و آهن به مرحله عالی رسیده و در سنگ تراشی ، سفال سازی و بافندگی هم به پیشرفت قابلی دست یافته و به این منسوجات ارج بسیار نهاده و از آراستگیِ گوناگون بکار رفته در ظروف سفالین در پارچه ها نیز بهره گرفته می شد. ( پیشینه ایرانیان نوشته ع. رضایی ج ۱ ص ۳۳۵)

در بخش سیر تطور خط ، گفتیم که سنگ نگاره های چهل هزار ساله ایران مرکزی نشان از آن دارد که این سرزمین بی تردید خاستگاه تمدن بشری است و در همین ارتباط بایستی یادآور شد که براساس همین سنگ نگاره های کشف شده توسط استاد محمد ناصری فرد در سرزمین آفتاب که هرچند بیش از ۹۰ درصد به نقش بزکوهی اختصاص دارد لیکن کشف نقوش ارابه های دو و چهار چرخ مربوط به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد نشان از اختراع چرخ دارد که می توان گفت ، صنعت هم در این منطقه ، از دیرینگی زیادی برخوردار و نشان دهنده ی سیر پیشرفت و تمدن بشر در هزاره های پیشین دارد و همچنین است فنجان نماهای (Cup Mark) کندمان شده در درون غارها و حتی دره ها با کارکردهای گاه شماری ، رخداد نگاری ، زمانسنجی، جهت نمایی (هزاره نهم پ م) ، صورت های فلکی ، عصاره گیری گیاهان ، نگه داشت آتش ، جمع آوری و نگه داشت آب در غارها (هزاره سیزدهم پ م ) همه و همه تغییر نگاه از اسطوره ای به نگاه استنادی تاریخی است که تعریف بسیار روشن تری از پیشینیان به ما می دهد و به همین استناد یقین داریم که این منطقه بدرستی پایتخت و خاستگاه صنعت است چراکه علاوه بر ساخت سفال که گستره ای به دیرینگی سلجوقیان عراق عجم (۵۷۳-۴۰۸ خ) دارد ، باستناد همین سنگ نگاره های مورد اشاره واقع در همین اطراف ، ساخت ارابه های دو و چهار چرخ ، قدمتی ۶۰۰۰ ساله دارند و ای بسا ، دلیل مطالعات فنی و اقتصادی برای استقرار صنایع مادر در قلب ایران (اراک) همین ظرفیت های تاریخی بوده و مشخصا در زمینه سفال و ارابه های دوچرخ و چهار چرخ باثبات رسیده بویژه اینکه در خلق سنگ نگاره های اراکِ بزرگ(تیمره و کوههای اطراف اراک) سنگ چخماق، استخوان درشت نیِ حیوانات و بیش از اینها از فلز استفاده شده که وجود فلز با این قدمت و دیرینگی نشانه ی وجود صنعت در آن دوره بوده (سنگ نگاره های ایران – زبان مشترک جهانی دکتر محمد ناصری فرد ص ۹۷ ) که همه و همه نشان از پیوستگی هنرِ سنگ و سفال از ادوار کهن داشته و نیز در تمدن سیلک و هفتادقله(هزاره سوم پیش از میلاد) هم قابل ردیابی است و بی دلیل نیست که اراک پایتخت صنعتی ایران هم نامیده می شود.
ظروف و ابزاری که از هزاره پنجم پیش از میلاد کشف شده و نیز ظرف‌هایی که در ۲۰۰ سال پیش از میلاد در حفاری‌های دشت خوزستان و منطقه شوش دانیال به دست آمده نشان می‌دهد که اقوام ایرانی در آن روزگار برای جوشاندن گیاه و عصاره‌گیری توانسته بودند تشکیلاتی شبیه خط تولید شکر و قند امروزی را ایجاد کنند و براساس همین ارزیابی‌هاست که بسیاری از کارشناسان تاریخ صنعت براین باورند که اقوام ایرانی نخستین قوم در اختراع صنعت قند وشکر بوده و توانسته بودند به روش‌های خوبی در زمینه تولید و تصفیه شکر گیاهی و تبدیل آن به قند و نبات شیرین دست یافته و این روش از زمان‌های دور ، میان اقوام ایرانی مرسوم و آنها قادر بوده‌اند مغز نیشکر را تخلیه و با جوشاندن آن عصاره شکر را در ظرف‌هایی تجمیع کنند و البته شواهدی نیز دردست است که نشان می‌دهد تولید قند از این کشور به شرق و حتی هندوستان راه یافته و شاید از این روست که حافظ شیرین سخن در عهد خود، زبان پارسی را به قندی شیرین تشبیه می‌کند و می‌گوید این زبان با همه شیرینی‌هایش به هندوستان راه خواهد یافت هندوستانی که آن روزگار «بنگاله» نامیده می‌شد و گویا بنگلادش امروزی هم بخشی از آن بوده و حافظ این چنین سروده است (دنیای اقتصاد شماره روزنامه ۴۶۰۳پنجشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ بقلم حسن فرازمند )
شکرشکن شوند همه طوطیان هند زین قند پارسی که به بنگاله می‌رود

و شاید از همین روست که ظرفیت صنعت و کشاورزی این سرزمینِ زرخیز موجب شده نخستین صنعت نوینِ منطقه هم، کارخانه قند شازند باشد که در ادامه بآن خواهیم پرداخت.


۲.دوره قاجار:
سلطان آباد یکی از مراکز مهم صنعتی در دوره سلجوقیان عراق عجم (۵۷۳-۴۰۸ خ) و نیز دوران ایلخانی (صده ۷ و ۸ ) بوده که در آن کارگاههای مهم سفالگری بچشم می خورد تا حدی که یکی از شیوه ها و سبک های مهم سفالگری دوره اسلامی بویژه در زمینه سفالهای نقاشی شده زیرلعاب بعنوان نوع "سلطان آباد" شناخته و اعتبار یافته و علاوه بر ارتباط با مراکز هنری و صنعتی داخلی مانند کاشان ، ری ، ساوه ، تخت سلیمان و گرگان با مراکز مهم سفالگری دنیا بویژه سوریه ، مصر و چین هم ارتباط هنری و صنعتی داشته و بهترین سفالینه ها با تزیین زیرلعاب ، زرین فام ، مینایی و لاجوردی در منطقه ی سلطان آباد بدست آمده و ریچارد اتینگهاوزن(Richard Ettinghausen) تاریخ‌دان آلمانی-آمریکایی در زمینه هنر اسلامی و سرنمایشگاه ‌گردان نگارخانه هنر فریر ، حومه سلطان آباد را یکی از مراکز تولید ظروف مینایی برشمرده و بر این باور است که حتی ظروف مینایی منسوب به ری هم در سلطان آباد ساخته می شده.
سفال های سلطان آباد از چنان ویژگی و شهرتی برخوردار بوده و هستند که محققان و کارشناسان ، یکی از مقاطع صنعت و هنر سفالگری ایران را آثار موسوم به "سلطان آباد" نامیده اند .( فیروز مهجوری - دوقرن با شهر اراک ص۱۰۹- ۱۱۱ )
پاورقی:اینکه سفال سلطان آباد نامیده میشود بآن سبب است که در دوره پس از تاسیس سلطان آباد کشف شده.

روزگار نوین سرزمین خورشید در ابعاد گوناگون بویژه اقتصادی و نظامی مربوط است به دوره ناصری و به قدرت رسیدن میرزا تقی خان امیرکبیر که کشور به یک ثبات نسبی رسید و سلطان آباد بهمین دلیل بعنوان مرکز سیاسی و اداری عراق عجم شناخته شد ، دژی مستحکم! که تا سال ۱۲۳۴ خورشیدی محل سکونت سپهدار قشون عراق عجم بود و این شهر برای حکومت جنبه راهبردی داشت و در این سال اما میرزا حسن، نایب الحکومه عراق ، مغازه ها و ساختمانهای دیوانی را بهسازی و و درختان جدید غرس نمود و صاحبان صنایع و حرفه‌های گوناگون را از شهر های دیگر از جمله تبریز، اصفهان، کاشان ، خوانسار، گلپایگان ، خمین ، بروجرد ، قم و روستاهای اطراف به سلطان آباد دعوت و مغازه های مورد نظر را برای کسب وکار در اختیارشان قرار داد و از این پس سرزمین اراک بزرگ ( عراق عجم) علاوه بر نقش نظامی، دارای نقش صنعتی و اقتصادی نیز گردید که این مهاجرت‌ها باعث شد از سال ۱۱۹۹تا سال ۱۳۰۴ خورشیدی، جمعیت اراک تقریباً ۱۰ برابر و علی‌رغم رکود عمومی حاکم بر شهرهای ایران در دوره قاجاریه ، سلطان آباد از جمله شهرهایی باشد که بین سالهای ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۶ خورشیدی در اثر بازرگانی خارجی و افزایش سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، رونق بسیاری یافته و چنانچه زنده یاد صنیع الملک نگاشته ، تجار و صاحبان صنایع شهر فعلی اراک از جاهای دیگر برای رونق بخشی به کسب و کار دعوت شده اند.
مرحوم صنیع الملک مرقوم داشته تجار و ارباب صنایع شهر فعلی اراک همه از جاهای دیگر و از بلاد مجاور دعوت شده اند ، اکثر تجار این شهرآذربایجانی ، اصفهانی ، کاشانی و خوانساری می باشند و صنعتگران شهر بیشتر از مردم بروجرد و شهرهای مجاور تشکیل شده و ازبومیان قدیم ، کمتر کسی را می شناسیم که به شغل تجارت یا صنعت مشغول باشد( مرآت البلدان - محمد حسن خان اعتماد السلطنه وزیر انطباعات ناصری ) .
در سال ۱۲۷۱ خورشیدی ، کمپانی فرش زیگلر قلعه بزرگی در خارج از شهر( انتهای خیابان دکتر نیسانیان امروزی) ساخت که بخش‌هایی از آن همچنان باقی است و به «قلعه فرنگی» معروف است و کنسولگری انگلیس هم در این ساختمان مستقر بوده و رضا شاه در یکی از سفرهایش به اراک از این عمارت که در اختیار حاج شیخ محمد حسن وکیل قرار داشته بازدید و از دیدن این ساختمان خوشحال شده و جمله ای بدین مضمون بیان داشته که:
"شما ایرانی هستید و کارهای ایرانی بدست شما انجام می شود و خوشحال خواهم شد بنای خوب شهر دردست مردم شهر باشد"(تاریح اراک- دهگان- ج ۲ ص ۱۵۶ ) .
کوتاه سخن اینکه در دوره قاجار رواج صنایع محلی و تولید ماشینی صنایع بومی را شاهدیم و نیز در این دوره صنعت فرش اراک با سرمایه‌گذاری شرکتهای خارجی مانند زیگلر رونق فراوانی یافت و فرش دستباف اراک جایگاه ویژه ای در اروپا و آمریکا پیدا نمود و برند فرش سلطان آباد همچنان صدرنشین فرش ایرانی است که در بخش هنرهای دستی بآن پرداخته ایم.

۳.دوره پهلوی:
در سال ۱۳۰۶، اداره برق شهر دایر و همزمان با عملیات ساختمانی راه آهن سراسری که در فصل مدیریت شهری بآن پرداخته ایم ، با برندی معروف در صنعت قند و شکر آشنا می شویم که نامش گویای قندی است با کیفیت برای همه مردم ایران !
کارخانه ای که در سال ۱۳۱۷ خورشیدی تأسیس و پس از انقلاب توسط بنیاد مستضعفان مصادره گردید و برماست تا مانند آونگان و با مطالبه گری ، پیگیر راه اندازی دوباره اش باشیم حتی بعنوان موزه ای تاریخی بعنوان نمادی از صنعت معاصر اراک بزرگ!
کارخانه ای که ظرفیت اش در سال ۱۳۴۰ خ ۲۵۰۰۰ تن، سال ۱۳۴۵ خ ۵۴۰۰۰ تن ، سال ۱۳۵۵ خ ، ۶۸۰۰۰ تن و بالاخره در سال ۱۳۶۳خ به ۲۴۰۰۰۰ تن بالغ گردید و شوربختانه در اواخر دهه ۸۰ خورشیدی بدلیل سیاست های غلط اقتصادی از جمله صفرشدن تعرفه واردات شکر ، چرخ تولید این کارخانه ی ۷۰ ساله بطور کامل از حرکت باز ایستاد تا نخستین سلطان میدان اقتصاد با نام شکر برسرزبانها افتد و آغاز دوباره ای باشد بر سیر قهقرائی اقتصادِ قلب ایران (اراک) و سومین شرکت بزرگ تعطیل شده ی استان پس از کابل سازیِ تک و شرکت صنایع! با ۱۴ هکتار مساحت و انواع ماشین‌آلات و از همه مهمتر بیکاری ۳۰۰ نفر !

دکتر رضا نیازمند ، معمار توسعه صنعتی ایران را بایستی بنیانگذار صنعت نوین اراک بشمار آوریم مدیری پاکدست و کارآمد که سازمانهای «گسترش و نوسازی صنایع ایران» و « مدیریت صنعتی» را بنا و نخستین مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران و نیز معاون دکتر عالیخانی وزیر خوشنام و کاربلد اقتصاد ایران بود کسی که دوران طلایی صنعتی شدن کشور و راه‌اندازی شرکت های تولیدی متعدد بخصوص توسط بخش‌خصوصی در دهه ۴۰ شمسی را موجب گردید کسی که مدتی را باتفاق خانواده در اراک زندگی کرده و شاید بهمین سبب عرق و علاقه ویژه ای به این شهر داشت و اراک را بعنوان پایلوت صنعت نوین کشور برگزید تا خاستگاه نخستین و بزرگترین کارخانجات آلومینیوم و ماشین سازی کشور باشد کارآفرینِ توانمندی که نشان درجه یک «آبادانی و پیشرفت» دریافت نمود و صد البته مطالبه گری دکتر محمد خزائلی نماینده وقت مجلس شورای ملی هم در این مهم تاثیر بسزائی داشت.
در همین دوره بود که صنعت اراک رونق گرفت و صنایع بزرگ دیگری مانند نورد آلومینیوم، واگن‌پارس ، ماشین‌سازی ، کمباین‌سازی ، آذر آب ، آونگان ، هپکو و... پای به عرصه وجود نهادند و موجبات یک جهش صنعتی را برای اراک بزرگ فراهم آوردند تا علاوه بر کارخانه قند شازنداراک که موجبات شهرت این بخش از سرزمین پهناور ایران را فراهم آورده بود صنعت بخش جدائی ناپذیر اراک باشد که امروزه بعنوان پایتخت صنعتی ایران نامیده شود پایتختی که باید علاوه بر شهرت صنعتی از حیث وجود صنایع بزرگ را یدک بکشد بخش بزرگی از سازوکار اداری/تجاری/صنعتی پایتخت سیاسی کشور را چونان استانبول ترکیه برعهده گیرد و این دور نیست مگر با مطالبه گری و انسجامی که ما در بنیاداراک شناسی در پی آنیم .

۴.دوره جمهوری اسلامی:
موج چهارم توسعه صنعت استان به اوایل دهه ۶۰ باز می‌گردد که در این دوره توسعه صنایع بزرگ و مادر محدود ، و بجای آن شهرک و نواحی صنعتی برای تاسیس و مدیریت صنایع متوسط و کوچک ایجاد گردید هرچند با تاسیس سه شرکت بزرگ نیروگاه برق ، پالایشگاه و پتروشیمی شازند عملا مشخص شد که این نوع محدودیت چندان مبتی بر رویکرد و برنامه نبوده و نشان داد که برنامه های بلند مدت چندان جایگاهی در کشور ندارد و تصمیم گیران اصلی نه برنامه های کوتاه و بلند مدت! ، بلکه چانه زنی وکلا و وزرا و افراد ذی نفوذ درکنارپول نفت است و بس!

توسعه صنعتی:
توسعه صنعتی اراک اما ، تغییرات شگرفی در زندگی«اقتصادی- اجتماعی» و ویژگیهای «کالبدی- فضایی» این شهر بر جای نهاد که از دو دهه پیش تا کنون همواره مسأله اساسی اراک بوده و استقرار صنایع نوین ، بدون توجه به مولفه های فرهنگی/ اجتماعی و عدم برنامه ریزی لازم برای سرمایه گذاری ضروری در بخش خدمات، موجب عدم توسعه متوازن شهر شده و بعبارت دیگر رشد صنعت و شهر نشینی بر رشد ظرفیت ها و امکانات خدماتی -که می توانست در زمینه فرهنگی تاثیرگذار باشد - پیشی گرفته و با اینکه در دهه‌ ۴۰ تا ۵۰ بیش از ۳۰ طرح بزرگ صنعتی با حدود ۱۸ هزار فرصت شغلی ایجاد شد ولی متناسب با این حجم از سرمایه گذاری توجه چندانی به زیرساختهای فرهنگی اجتماعی و توسعه انسانی و دردآور اینکه توسعه بال صنعتی شهر ، توسعه عام تلقی شد و بهمین دلیل بال دیگر شهر که توسعه شهری/انسانی بود از سرعت باز ایستاد و یک فضای ناهمگونی ایجاد شده تا مصداقی باشد بر ضرب المثل «توم خٌدٌمَ کشتَ ، بیرونُم مردمَ » بدین معنی که دولت و ملت تصورشان از اراک شهری پیشرفته و توسعه یافته است و لذا در فصل بودجه با تصور توسعه یافتگی استان ، چندان توجهی به این بخش از سرزمین ایران بزرگ نمی شود.
در همین راستا و در اواخر اسفندماه ۱۳۹۸ استاندار محترم جناب آقای آقازاده در برنامه تلویزیونی شبکه یک اعلام نمودند که استان ما از نظر پرداخت مالیات و درآمد ناشی از کار و تولید رتبه ۱۰ و از جهت دریافت بودجه رتبه ۲۶ ام کشور است ، همچنین جناب آقای قنبر محمدی مسئول فنی توزیع اعتبارات عمرانی بین استان های کشور در حوزه معاونت امور مناطق سازمان مدیریت و برنامه ریزی طی دهه هفتاد و نیمه نخست دهه هشتاد مطلب زیر را در گروه اراک بزرگ منتشر کردند که عینا تقدیم می گردد: « نخست اینکه وظیفه ما مدل سازی برای توزیع اعتبارات و تایید نهایی نتایج با سازمان و در تعامل(گاهی با اعمال نفوذ) با نمایندگان مجلس بود و طی آن سال ها معمولا رتبه بودجه عمرانی ما بین استان های کشور ۱۴یا ۱۵ بود که رتبه نسبتا خوبی بود! دوم اینکه نکته ای آزار دهنده آن سال ها ، رابطه معکوس درآمد و اعتبارات عمرانی بود با این استدلال که وجود زیر ساخت های کافی و سرمایه گذاری های گذشته موجب افزایش سهم استان ها از GDP کشور شده و هرچه این سهم نسبی بیشتر باشد، نیاز به اعتبارات عمرانی کمتر خواهد بود.
این استدلال قابل پذیرش است، اما ابعاد دیگری از مساله نادیده گرفته می شد اینکه زیرساخت های تولید(صنایع) لزوما با زیرساخت های موردنیاز برای زیست مطلوب انطباق ندارد و متاسفانه تمام عقب ماندگی های استان نیز از این حوزه تاثیر پذیرفته (بهداشت و درمان تخصصی، آموزش عالی، موسسات پژوهشی، زیر ساخت های فرهنگی و اجتماعی،گذران اوقات فراغت، گردشگری و...
نکته سوم اینکه در رفت و برگشت هایی که بین سازمان مرکز و استان ها وجود داشت شاهد برخورد فعال استان نبودم و گاه با کنایه معاون امور مناطق وقت روبرو می شدم که مسئولین استان حرفی ندارند شما چرا ... و گوشزد می کردند که شما(یعنی بنده) کارشناس ملی هستید نه کارشناس استان!! البته من پس از بازنشستگی و انحلال سازمان استان ها از چند وچون توزیع بودجه اطلاع چندانی ندارم اما لازم است اکنون که شرایط استان تغییر کرده و نهادها، سازمان ها و سمن ها و دور همی ها ، مسئولانه پیگیر مشکلات استان هستند و انسجام درونی استان(حداقل درناحیه میانی آن) نمود عینی پیداکرده، اطلاع از مبانی نظری ، مدل ها و ساز و کارهای توزیع منابع به یک مطالبه جدی تبدیل گردد تا از این طریق امکان حمایت منظم، منسجم و منطقی از مسئولین و نمایندگان دراحقاق حقوق مردم فراهم آید» در همان زمان طی نوشته ای اعلام کردم « تولیدناخالص داخلی بلای جان اراک بزرگ» و یادآور شدم وجود زیر ساخت های کافی و سرمایه گذاری های گذشته موجب افزایش سهم استان مرکزی در Gross domestic product (GDP) شده و اگرچه این شاخص، یکی از معیارهای اندازه‌گیری اقتصاد است و هرچه این سهم نسبی بیشتر باشد ، استان مورد نظر نیاز به اعتبارات عمرانی کمتری خواهد داشت و استان ما بواسطه وجود زیرساختهای بزرگ صنعتی مشمول این (GDP) ی بالاست ولی این نکته مورد توجه نیست که زیرساخت های تولید!
لزوما با زیرساخت های موردنیاز برای یک زیستِ مطلوب انطباق ندارد و متاسفانه تمام عقب ماندگی های استان نیز از این حوزه تاثیر پذیرفته و با داشتن ۳۰۰۰ واحد تولیدی/صنعتی ، در حوزه های دیگر بویژه صنعت پاکِ گردشگری ، بهداشت ودرمان تخصصی ، آموزش عالی ، موسسات پژوهشی ، زیرساختهای فرهنگی واجتماعی، اوقات فراغت و...
در فقر مطلق بسر می بریم و این صنایع رو بموت امروز که هیچ ، ولی در دوره بالندگی شان هم چندان نقشی در زیستِ مطلوب جامعه ایفا نکرده اند مگر افزایش ضریب نسبی اشتغال که صدالبته موجبات ایجاد یک جامعه نسبتا برخوردار از حیث اقتصادی را فراهم آورده ولی هیچ گونه سرمایه گذاری های شهری را در پی نداشته و دردناک تر اینکه حتی دفاتر مرکزی و حسابهای بانکی صنایع بزرگ در تهران مستقر است که یکی از مطالبات همیشگی جامعه مدنی استقرار این دفاتر و انتقال حسابهای بانکی به مرکزی استان است.
در همین زمان اعلام شد استان مرکزی بهمراه اصفهان ، هرمزگان ، بوشهر ، تهران و قزوین ، شش استانی هستند که بر اساس جدول منابع و مصارف استانی در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ ، دارای مازاد درآمد بوده و درآمدهای آنها بیش از هزینه های آنهاست و متاسفانه علی رغم مثبت بودن تراز درآمدها و هزینه ها ، از حیث اعتبارات تملک دارایی سرمایه ای پیش بینی شده ، برای استانهای کشور در لایحه بودجه همین سال ، استان ما رتبه ۲۶ را بین استانهای کشور دارد !!که بر این اساس در مورد اراک بزرگ باید گفت که استان خوبی است برای کشور نه برای شهروندان خویش !!
و عدم چانه زنی و مطالبه گری بودجه ای توسط نمایندگان استان ، سازمان برنامه ریزی و...هم دلیل دیگریست که رتبه ۱۵ استان در اواخر دهه ۷۰ و اوایل ۸۰ به رتبه ۲۷-۲۸ امروز تنزل یافته و اگر مطالبه گری نکنیم بزودی در همه زمینه ها نخست از آخر خواهیم بود و آنروز دیر نیست .
به هر روی موقعیت استراتژیک اراک بزرگ به سبب بهره‌مندی از صنایع مادر و حلقه‌های واسط کلیدی در فضای کسب وکار و... موجب شده تا میزان سرمایه‌گذاری در طرح‌های عمدتا صنعتی بالا بوده بطوری‌که همواره دارنده رتبه ممتازترین استان‌ها در جذب سرمایه‌گذار باشیم که مزیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش صنعت - اعم از دیرینگی صنعت در این منطقه ، نزدیکی به پایتخت ، ظرفیت های مکانی مناسب به لحاظ وجود شهرکهای صنعتی ، برخورداری از موقعیت خاص جغرافیایی و قرارگیری در دالان ترابری بین‌المللی ، وجود صنایع بزرگ و مادر، تجربه نیم قرن توسعه صنعتی ، وجود منابع و ذخایر معدنی نظیر سنگ آهن، سولفات سدیم، انواع سنگ ، وجود ظرفیت ایجاد صنایع تبدیلی کشاورزی ، وجود نیروی کار متخصص، وجود خوشه صنایع ریلی و انجمن های تخصصی ، قرارگیری در مسیر خطوط اصلی انتقال و تأمین انرژی و پایین بودن نسبی خطر زلزله - موجب شده تا افتخارات زیادی نصیب استان شود .
بطور کلی صنعت استان از لحاظ گوناگونی محصولات صنعتی ، نخستین ، از لحاظ خاستگاه صنایع مادر، دومین و بطور کلی چهارمین قطب صنعتی کشور محسوب می‌شود که هدایت سرمایه های بزرگ و زیربنائی کشور از صنایع نفت وگاز وپتروشیمی گرفته تا آلومینیوم و مس و فولاد تا صنایع بزرگ ماشین سازی ، محصولات آلومینیومی، ریخته‌گری فلزات سنگین ، مخازن تحت فشار، بویلرهای نیروگاهی و صنعتی ، ۸۰ درصد تجهیزات انرژی کشور ، ماشین آلات کشاورزی و راه‌سازی ، محصولات پتروشیمی و پالایشگاهی، رنگ‌های صنعتی، منسوجات، شیشه و جام ، بلور ، انواع لاستیک خودرو، شیم و کابل ، شوینده‌ها ، دوده صنعتی ، الیاف مصنوعی ، انواع سنگ ساختمانی، لوازم خانگی و کاشی ، لوله و پروفیل فولادی و پی وی سی و … در کانون های اصلی صنعت استان یعنی ساوه، اراک ، شازند، دلیجان و محلات را بر عهده داشته و علاوه بر راهبری غول های بزرگ صنعتی ، مدیران و کارگرانی را تربیت نموده که هرکدام در نقش یک صنعتگرِمعمار ، توانسته با تاسیس کارخانه یا کارگاه هائی دیگر و ایجاد اشتغال مولدِ واقعیِ غیرکاغذی ، نقش زیادی در ارتقاء سطح زندگی مردم ایفا نموده ، بگونه ای که امروز بیش از دوسوم جمعیت استان ، تحت پوشش تامین اجتماعی و به دیگر سخن از قشر کارگر هستند یعنی ۹۷۵ هزار نفر!
و در مورد شهر اراک به جرات می توان گفت بیش از ۴۰۰ هزار نفر از جمعیت نیم میلیونی اراک از قشر کارگری بوده و اتفاقا بدلیل ارتباط صنعت با جامعه روز دنیا ، می توان ادعا نمود که این بخش از اجتماع ، از اقشار نسبتا برخوردار جامعه هم محسوب می شوند(میشدند!!)- چه در زمینه اقتصادی و چه از نظر سطح اجتماعی - و نیک می دانیم و برکسی هم پوشیده نیست که بسیاری از شرکت ها و کارخانجات کوچک و بزرگ فعلی ، مولود شرکت هائی چون ماشین سازی اراک ، آذرآب ، هپکو، کمباین سازی ، واگن پارس و.. هستند که در گذشته علاوه بر رونق کسب و کار، مدل جدیدی از زندگی نسبتا برخوردار را به شهروندان این استان هدیه نموده است.

توضیحات برای عکس ثبت نشده


خرید محتوا و کمک به اراک شناسی

برای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرماییدبرای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرمایید


توضیحات برای عکس ثبت نشده
توضیحات برای عکس ثبت نشده



همه فرآیندهائی که در تولید ، توزیع و یا مصرف یک فرآورده خاص به اجرا در می آیند «صنعت» نامیده می‌شود ، سرزمین خورشید را می توان به ۴ دوره ی باستان، قاجاریه ، پهلوی و دوره فعلی تقسیم کرد...

برای درک بهتر موقعیت استراتژیک این سرزمین ، شرکتهای تولیدی پایتخت صنعتی ایران را حتی الامکان بترتیب اهمیت و البته باختصار مورد بررسی قرار می دهیم با این توضیح که اراک بزرگ (استان مرکزی) دارای ۳۷ شهرک...

هنرهای دستی و صنایع اصیل سنتی ، نمایشگر ویژگی خرده فرهنگ های بومی است که با تاریخ هنر و جلوه های فرهنگ ناب ایرانی پیوندی عمیق دارد و میراث فرهنگی/هنری که از گذشته به ما منتقل شده...

ژ 1-125

ارگ حکومتی اراک (برج شیشه) : یکی از بناهای تاریخی شهر اراک است که در سال ۱۱۹۴ خ ساخته شد. ارگ حکومتی در اصل مرکز حکومتی شهر نهادهای حکومتی و محل سکونت حاکم و دیوانیان شهر بود...

ژ 1-124

اراک بزرگ تقریباً در مرکز ایران قرار دارد و بعنوان کریدور شمال جنوب کشور پهناور ایران ، ظرفیت بسیار بکری برای گردشگری محسوب می گردد که در سایه صنعت به فراموشی سپرده شده بویژه آنکه...

اراک بزرگ از جمله مناطق نخبه پرور کشور است بگونه ای که سرزمین آفتاب خاستگاه درصد بزرگی از مشاهیر و مفاخرکشور بوده و این امر نشانگر اهمیت فوق العاده اش در فرهیخته پروری است...

ژ 1-122

همان گونه که در پیشگفتار اشاره شده، هدف از گردآوری این کتاب، نگاه دوباره و نسبتا جامعی است به تاریخ و تمدنِ سرزمین خورشید و فرزندان شایسته اش اراک، آشتیان ، تفرش، خمین، خنداب ، دلیجان...

انسان و جمعیت بعنوان نخستین مولفه فرهنگ و عامل توسعه شناخته می شود و شناخت این شاخص ، از هر حیث اعم از تنوع ، تعداد و ترکیب این مولفه ، از الزاماتِ تبیین مقوله فرهنگ است و برای بررسی این شاخص باید گفته شود که...

اراک بزرگ(استان مرکزی) متشکل از شهرستانهای اراک، آشتیان ، تفرش، خمین ،خنداب ،دلیجان،زرندیه ،ساوه ،شازند، فراهان، کمیجان و محلات از موقعیت بسیار ویژه ای در بین استانهای کشور برخوردار است...

اراکِ بزرگ (استان مرکزی) با مساحت۲۹۱۲۱ کیلومتر مربع ، حدود ۸۲/۱ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص و تقریباَ در مرکز ایران واقع شده و دارای۱۲شهرستان اراک ، آشتیان، خمین ،خنداب ، دلیجان...

و اما مهمترین تغییر سیاسی کشور پس از ۱۳۵۷ سال به رهبری مردی برخاسته از همین سرزمین(خمین) روی داد و نخستین نشانه های این تغییر از سالهای ۵۵-۵۶ و با درس شریعتی شناسی...

نخستین مجلس در ایران مربوط به دوره اشکانیان است که با نام مهستان و با اعضایی از میان بزرگان و اشراف ایرانی به دو دسته بزرگان و شاهی تقسیم می‌شد و از دلایل دوام ۴۷۰ ساله حکومت اشکانیان...

شهر سلطان آباد یکی از موفق ترین نمونه‌های شهرسازی در دوران قاجار بود که عوامل گوناگونی مانند موقعیت جغرافیایی ، زمین حاصلخیز، آب فراوان، قرار گرفتن در مسیر جاده شمال جنوب کشور ، سابقه تولیدات صنعتی...

۱.آقامحمد فراهانی، وزیر شاه تهماسب اول (صفوی) دوره نخست وزیری۹۱۰ خ ۲. میرزا محمدحسین وفای فراهانی: (درگذشته۱۱۷۶ خ) شاعر و سیاستمدار و وزیر چهار تن از پادشاهان زندیه...

نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارید.