پایتخت صنعتی ایران:

برای درک بهتر موقعیت استراتژیک این سرزمین ، شرکتهای تولیدی پایتخت صنعتی ایران را حتی الامکان بترتیب اهمیت و البته باختصار مورد بررسی قرار می دهیم با این توضیح که اراک بزرگ (استان مرکزی) دارای ۳۷ شهرک و ناحیه ی صنعتی فعال است که از نظر میزان زمین واگذار شده در کشور رتبه نخست را دارد.
۱. ماشین سازی اراک :
این شرکت مادر تخصصی و دانش بنیان بمنظور پشتیبانی از صنایع بنیادین و برآورده کردن نیازهای صنعتی کشور، در سال ۱۳۴۶ در زمینی به مساحت ۱۳۴ هکتار تاسیس و در سال ۱۳۵۰ بعنوان نخستین صنعت سنگین کشور به بهره برداری رسید.
این شرکت با بیش از نیم قرن سابقه درخشان در امور زیر بنایی کشور، قابلیت و توانائی های علمی، فنی ، تخصصی و بهره مندی از حدود ۲۰۰۰ نیروی متخصص و کار آزموده، تجهیزات و امکانات پیشرفته و مدرن در قالب پنج گروه تولیدی مختلف، پنج شرکت تابعه مستقل و دو گروه پشتیبانی و دانشگاه جامع علمی و کاربردی، نخستین و بزرگترین واحد صنعتی کشوراست که با رویکرد توسعه گری و مدیریت فراگیر، شبکه ارزش شامل فرآیندهای تامین مالی، مهندسی، تامین، تولید، نصب و راه اندازی و ارائه خدمات پشتیبانی مرتبط با طرح ها و مجتمع های بزرگ صنعتی، کارخانجات و تجهیزات در قالب EPC و یا EPCF و ارائه خدمات بازسازی، نوسازی و تعمیرات اساسی صنایع ، توانایی انجام پروژه های بزرگ ملی و بین المللی را دارا و با تولید ۵۲ نوع محصول متنوع درحوزه های مختلف کسب و کار اعم از فلنچ - مخازن - هیتر و فیلتر - صنایع معدنی و فولاد - ریخته گری آلیاژی و آهنگری - نیروگاه ها و انرژی های تجدید پذیر - صنایع نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی - پل، سازه های فلزی و تاسیسات بندری - تاسیسات حرارتی و دیگ های بخار فایر تیوب و واتر تیوب و... فعالیت می نماید.
همچنین فعالیت ها و محصولات اصلی ماشین سازی اراک عبارتند از : پیمان کاری عمومی و انجام پروژه های EPC- طراحی- تامین مواد - ساخت - نصب و راه اندازی انواع مخازن ذخیره - مخازن تحت فشار سیار و ثابت - برج های تقطیر- مبدل های حرارتی- ایرکولرها- رآکتورها- مخازن کروی- هیترهای غیرمستقیم گاز- ایستگاه های گاز- واحدهای سیار فرآورش نفت خام - شیرآلات تحت فشار و تجهیزات سرچاهی- دکل های حفاری- انواع پمپ های پروسسی صنایع نفت و گاز- جراثقال و تجهیزات هیدرومکانیکال سدها - دیگ های بخار فایر تیوب، واتر تیوب و سیکل ترکیبی - دیگ های آبگرم - پل و سازه های فلزی سنگین - انواع فولادهای آلیاژی - فلنج های تحت فشار- رینگ های صنعتی و بوش - محور و چرخ قطار- انواع گلوله های فولادی - ماشین کاری سنگین - کوره های صنعتی- ماشین آلات و تجهیزات کارخانه ای - نیروگاه های بادی - دستگاه های زباله سوز - دستگاه های تخیله کشتی و... تاکنون بسیاری از محصولات تولیدی این شرکت به کشورهای مختلف جهان صادر شده و دانش آموختگان و متخصصینِ فارغ التحصیلِ مرکز آموزش کاربردی ماشین سازی اراک در جای جای مراکز صنعتی ایران مشغول به ارائه خدمات فنی و مهندسی و تولید و آموزش هستند و ساختمان قدیمی مرکز آموزش ماشین سازی هم در سال ۱۳۹۸ با شماره .... به ثبت ملّی کشور رسید.
آ.گروه های تولیدی ماشین سازی اراک:
آ-۱. ساخت تجهیزات آ-۲.متالورژی آ-۳.دیگ های بخار آ-۴.پل و سازه های فلزی آ-۵.ماشین و مونتاژ
ب.شرکت های تابعه:
ب-۱.شرکت پایساز ب-۲.شرکت مهندسی و ساختمان ب-۳.شرکت وست سان ترید (آلمان) ب-۴.شرکت تاسیسات نفتی نور قشم ب-۵.شرکت کنسرسیوم نفت و گاز آکام از نخستین مدیران ماشین سازی اراک می توان به زنده یادان خسرو شیرزاد ، فرخ رضا معاصر و فرج اله مجاب اشاره نمود .

۲. شرکت صنایع آذر آب اراک:
ابرشرکت هلدینگ آذرآب ، فعال در زمینۀ احداث زیرساخت‌های صنعتی، ساخت پالایشگاه‌های گاز، پالایشگاه‌های نفت، مجتمع ‌های پتروشیمی، سدها، کارخانجات سیمان، کارخانجات فولاد ، نیروگاه‌های برق‌آبی ، نیروگاه‌های گازی ، نیروگاه‌های حرارتی ، نیروگاه‌های هسته‌ای ، ساخت کارخانجات قند و نیشکر و ... در سال ۱۳۶۳ مورد بهره‌برداری و امروز بعنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های پیمانکاری عمومی(GC) ایران عزیز مفتخر به ساخت نیروگاه بیستون کرمانشاه، صنایع سیمان سبزوار، ساخت تجهیزات نیروگاه سیکل‌ترکیبی قم، نیروگاه شازند ، توسعۀ واحد روغن‌سازی پالایشگاه اصفهان، پالایشگاه گاز کنگان ، مجتمع پتروشیمی شازند و پالایشگاه شازند ، سازنده ی اصلی تجهیزات طرح توسعه نیروگاه اتمی بوشهر و همکار شرکت اتم‌استروی ‌اکسپورت )شرکت تابعه‌ای از روس ‌اتم( می‌باشد.
۳. شرکت هپکو اراک:
ابرشرکت تولید تجهیزات سنگین(Heavy Equipment Production Company) فعال در زمینه تولید ماشین‌آلات ساخت‌وساز، راه‌سازی، معدنی ، کشاورزی و نخستین و بزرگترین کارخانه تولید تجهیزات سنگین در ایران وخاورمیانه است که در سال ۱۳۵۱ در زمینی به وسعت ۱۰۰ هکتار توسط سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) با سهم ۵۵٪ و برادران رضایی با سهم ۴۵٪تأسیس و از سال ۱۳۵۴ با همکاری شرکت‌های نویستار اینترنشنال آمریکا، پوکلِین فرانسه، صنایع ‌سنگین ساکائی ژاپن ، دایناپاک سوئد، و لوکومو فنلاند رسماً شروع به فعالیت نمود.
پس از انقلاب‌اسلامی و در سال ۱۳۶۳با همکاری شرکت لیبهر آلمان طرح توسعه هپکو با مجموعه‌ای از مدرن‌ترین ماشین‌آلات و با ظرفیت ۳۰۰۰ دستگاه آغاز و با توسعه تنوع محصولات خود همکاری های مشترکی با تولیدکنندگانی مانند کامینز، بوش‌رکسروت، زَوئر، دویتس آگ، کارور و زداف فریدریشسهافن را تجربه کرد که به ‌نوبه ی خود باعث اعتبار برای شرکت‌های ایرانی شد. خط تولید هپکو مجهز به تجهیزات پیشرفته شامل ابزارآلات برشکاری، جوشکاری، ماشین‌آلات فرزکاری و همچنین دستگاه CNC است.
همچنین هپکو توانسته سهم مناسبی در تولید انواع واگن‌ها ، کامیون‌ها ، جرثقیل‌ها، تجهیزات صنایع فولاد و مس، تجهیزات معادن، نیروگاه‌ها، فناوری هسته‌ای، سدها و تجهیزات صنایع نفت و گاز بدست آورد. گریدرهای سری G کاترپیلار - بلدوزر TD۲۵E، لودرهای سنگین و متوسط A-۵۳۰ و H-۶۵ اینترنشنال (موسوم به اینترناش) - دو مدل بیل‌مکانیکی - بکهولودر،تراکتور و کمباین‌های نیوهلند و نیز ساخت قطعات آهنگری و ریخته‌گری موتور دیزل و بدنه ماشین‌آلات - قطعات ریخته‌گری و آهنگری توربین‌ها و ژنراتورها- ساخت انواع بوش و فلنج - انواع قطعات با آلیاژهای چدنی، فولادی - انواع فلزات و آلیاژهای غیرآهنی برخی از محصولات هپکو بشمار می روند .
۴.شرکت کمباین سازی ایران:
نخستین و بزرگ‌ترین شرکت تولیدکننده محصولات برداشت کشاورزی خاورمیانه در سال ۱۳۴۸و با همکاری شرکت جاندیر آمریکا ، در تاریخ ۱۵ آذر ماه ۱۳۴۸ نخست با نام جانساز ثبت و طی سال‌های ۱۳۴۹ و ۱۳۶۱ به ایران جان‌دیر و سپس به شرکت کمباین‌سازی ایران تغییر نام یافت . این شرکت تا سال ۱۳۶۲ بالغ بر ۳۰۰۰ دستگاه انواع تراکتور و از سال ۱۳۵۶ تا امروز بالغ بر ۱۵۰۰۰ دستگاه کمباین و از سال ۱۳۶۸ با انتقال تکنولوژی از شرکت جان‌دیر فرانسه حدود ۱۰۰۰۰دستگاه بیلر(بسته بندعلوفه ) روانه مزارع کشاورزان زحمتکش ایران عزیز و برخی کشورهای خارجی مانند اسپانیا، ونزوئلا ، چین، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان ، افغانستان، پاکستان ، عراق و زیمباوه نموده و از ابتدای سال ۱۳۹۹ با بومی سازی کمباین برنج در زمره تولید کنندگان این محصول استراتژیک نیز درآمده و انتظار می رود با حمایت دولت بازار فروش این محصول ایرانی هم از آنِ شرکت بالنده ی کمباین سازی ایران گردد. بجهت اینکه موسسین این شرکت ایرانی از هم وندان ارامنه اراکی بودند لذا سه تن از نخستین مدیران عامل این شرکت یعنی آقایان هاوک، برجیس و مالک ۳۰٪سهام شرکت یعنی هوسپ هوسپیان از ارامنه بودند که روح همگی شاد و مدیران پس از ایشان بترتیب عبارت بودند از آقایان صدری ، یعقوبی ، ملکی ، میرآفتاب ،اعتماد مقدم ، ریاحی ، مقدم سلیمی ، سمنانی ، حسین پور ، صفویان ، کاظمی ، مومنی ، مازندرانی و توسلی و مدیر عامل جوان فعلی هم آقای علی اصغر حمیدی فرد می باشد .
علاوه بر سهام ۳۰ درصدی هوسپ هوسپیان ۲۱٪ و ۴۹٪ مابقی سهام ایران جاندیر بترتیب متعلق به جاندیر آمریکا و تراکتور سازی ایران وسازمان گسترش بود که بعدا ۳۰٪ سهم هوسپیان طبق رای دادگاه به وزارت کشاورزی و سپس به سازمان گسترش و۲۱٪ سهام امریکا هم توسط مهندس محمدجواد حسین پور بعنوان نماینده سازمان گسترش و طی ملاقاتی با نماینده جاندیر امریکا در آلمان و با بهای هر سهم ۲۱ ریال به نام سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران منتقل و در فرآیند خصوصی سازی این اصل کارآمد که متاسفانه به بدترین شکل ممکن اجرا و شرکت های کارآمد به یغما رفتند کمباین سازی این شانس را داشت تا بعنوان بخشی از بدهی دولت به آستان قدس واگذار گردید که تا سال ۱۳۸۸ تغییرات چندانی در هیئت مدیره و بویژه مدیرعامل بوجود نیامد ولی مصیبت های این شرکت هم از ۸۸ آغاز گردید که البته مدیریت خوب جناب آقای مومنی در یادها ماند ولی چندان دوامی نداشت و کمتر از یکسال جای خودرا به آقای مازندرانی داد که عمر مدیریت وی هم تداوم نداشت و از اواسط سال ۱۳۹۰ توسلی نامی بر صندلی کمباین سازی ایران تکیه زد که تمام شالوده شرکت از هم گسست و اگر نبود ایستادگی و مطالبه گری معدود مدیران سابقه دار شرکت که نگارنده هم اندک نقشی درآن داشتم، باحتمال قوی این افتخار خاورمیانه اگر تعطیل نمی شد یقینا به استان دیگری منتقل می شد که چندان تفاوتی با تعطیلی نداشت چرا که انتقال زیرساختهایی از این دست چندان عقلایی و شدنی نیست و خوشبختانه پیگیری مدیران و کارشناسان توانمند و دلسوز شرکت و همراهی برخی مسئولین عالی استان موجبات ماندگاری شرکت را فراهم نمود هرچند تعداد کارکنان شرکت به نصف کاهش یافت ولی با تغییر رویکرد سهامدار اصلی، یعنی آستان قدس رضوی از سال ۱۳۹۵ این شرکت دوباره پای در راه رشد و ترقی نهاد و خوشبختانه امروز یکی از شرکتهای بالنده کشور بحساب می آید .

خرید محتوا و کمک به اراک شناسی

برای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرماییدبرای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرمایید

۵.شرکت واگن پارس:
شرکت واگن‌پارس اراک نخستین و بزرگ‌ترین سازنده لوکوموتیو و واگن در ایران و خاورمیانه در سال ۱۳۵۳ در زمینی به مساحت ۳۳ هکتار با زیر بنای حدود ۱۱۵ هزار متر مربع و امکانات جانبی مربوط تاسیس و در ابتدا شروع به ساخت انواع قطار و سپس در سال ۱۳۶۳ با سرمایه‌گذاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران )ایدرو( و راه‌آهن ایران با سهم الشراکه بترتیب ۶۰٪ و۴۰٪ به یکی از زیرمجموعه‌های این سازمان پیوست. این شرکت همچنین نخستین تولیدکننده مترو و تنها تولیدکننده قطار خودکشش)ترن‌ست( درخاورمیانه و متولی اصلی تولید انواع هزارچرخ (بوژی) در سیستم ترابری ریلی ایران می‌باشد، که با ۷۰۰ نفر پرسنل ، از بزرگترین شرکت های فعال خاورمیانه در صنعت خودروهای ریلی است. واگن پارس یکی از شرکتهائی بود که در جریان بمباران ۵ مرداد ۱۳۶۵ توسط ارتش بعث عراق مورد حمله واقع ۴۵ نفر از کارکنان شریف این شرکت شهید و حدود ۵۰۰ نفر هم مجروح شدند. تبعات تلخ خصوصی سازی دامنگیر این شرکت هم شده لیکن کمتر دچار تنش و تکانه های کارگری شده و از اواسط شهریورماه ۱۳۹۸ بحث واگذاری به شرکت مپنا مطرح و این روزها این بحث بسیار جدی است ضمن آنکه وضعیت واگن پارس نسبت به برخی شرکت های اراک بویژه هپکو و آذرآب بمراتب بهتر و تولید از روند نسبتا خوبی برخوردار است .
۶. آلومینیوم ایران ( ایرالکو):
بزرگ‌ترین شرکت آلومینیوم‌سازی ایران (ایرالکو) در سال ۱۳۴۶ در هیئت دولت تصویب و اقدامات نصب تأسیسات و ساختمان از سال ۱۳۴۸ با همکاری شرکت رینولدز آمریکا آغاز و در سال ۱۳۵۱ با دوخط تولید و ظرفیت ۰۰۰/۴۵ تن در سال، مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این نخستین تولیدکنندۀ آلومینیوم خاورمیانه با حدود ۵۰۰۰ نفر پرسنل، سالانه بیش از ۰۰۰/۱۹۰ تن انواع شمش آلومینیوم و آلیاژهای ریخته‌گری ، بیلت و اسلب ، عضوی از بورس فلزات لندن بوده و در صورت بهره‌برداری کامل از نیروگاه اختصاصی ، آندسازی و خطوط تولید جدید آلومینیوم با فناوری ۶۰۰ کیلوآمپری، ۰۰۰/۳۵۰ تن به ظرفیت تولیدی آن افزوده خواهد شد.
۷. نورد آلومینیوم:
‏این شرکت با برخورداری از تجهیزات منحصر به فرد تولیدی و آزمایشگاهی و تجهیزات مدرن متالورژی از بزرگترین تولیدکنندگان انواع محصولات آلومینیومی در منطقه محسوب و تنها تولیدکننده انواع پلیت، ورق و کویل آلومینیومی به روش نورد گرم در تنوع آلیاژ و ضخامت در کشور می‌باشد که توسط بخش خصوصی و در سال ۱۳۵۱ تأسیس گردید. ورقهای رنگی ویژه ی نمای ساختمان)کامپوزیت (با نام تجاری آلکونام از دیگر محصولات نورد آلومینیوم می باشد. این شرکت همچنین تنها تولیدکننده آلومینیوم کِلَد(دو الی سه لایه آلومینیوم با آلیاژهای متفاوت) در ایران است و در حال حاضر با ظرفیت سالانه ۲۴۰۰۰ تن محصول نورد سرد و ۰۰۰/۰۰۰/۱ مترمربع ورق کامپوزیت آلومینیومی، انواع کویل، تسمه، پلیت، آلومینیوم کلد، ورق رنگی، ورق‌های سینوسی، ذوزنقه‌ای، آجدار، ساده و محصولات آلیاژی سری ۵۰۰۰ به فعالیت خویش ادامه می دهد . محصولات این شرکت علاوه بر مصارف گسترده داخلی در صنایع نفت و پتروشیمی ، صنایع ریلی، صنایع هوافضایی، صنایع دریایی و کشتی‌سازی، صنایع ساختمان و لوازم خانگی به کشورهای کانادا، آلمان، انگلستان، ژاپن، کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی هم صادر شده و بزرگترین تولیدکننده ورق و کویل پلی‌کرافت هم می باشد.

توضیحات برای عکس ثبت نشده
توضیحات برای عکس ثبت نشده

۸. صنایع آلومرول نوین :
این شرکت متشکل از ۸ واحد تولیدی و یک شرکت بازرگانی فعال، در حال حاضر، با تولید سالانه بیش از یکصد هزار تن، بزرگترین تولیدکننده انواع مقاطع آلومینیومی با کاربرد ساختمانی و صنعتی همراه با خدمات عملیات حرارتی، رنگ پودری و آنودایزینگ و نیز ریخته‌گری انواع شمش و بیلت آلیاژی آلومینیوم و ساخت قالب‌های اکستروژن در کشور با نام تجاری آکرول می‌باشد.
در حال حاضر صنایع آلومینیوم پردیس قادر به تولید روزانه ۱۲۰ تن انواع مقاطع آلومینیوم، انجام عملیات آبکاری (آنودایز) و پاشش رنگ پودری، تولید انواع آلیاژهای آلومینیوم و انجام طراحی، تولید و سخت‌کاری انواع قالب‌های تولیدی مقاطع آلومینیومی می‌باشد. این شرکت صادرکننده نمونه ی کشوری در صنعت آلومینیوم می‌باشد. این شرکت از سال ۱۳۸۷ مطالعات و اقدام‌های لازم برای ایجاد نخستین و بزرگ‌ترین شهرک تخصصی آلومینیوم کشور به مساحت ۴۰ هکتار را انجام داده که تحت عنوان طرح توسعه صنایع آلومرول نوین در حال بهره‌برداری است وعلاوه‌ بر تولید مقاطع آلومینیومی و پروفیل‌های موردنیاز برای ساخت در و پنجره‌های آلومینیومی، ماشین‌آلات و دستگاه‌های خط تولید صنایع آلومینیوم را نیز تحت لیسانس چند شرکت اروپایی تولید می‌کند و در اهمیت این شرکت همین بس که صاحب ۲۰ درصد از سهام شرکت آلومینیوم ایران (ایرالکو) می‌باشد.

۹. پالایشگاه ‌نفت شازند:
بزرگترین پالایشگاه تک واحدی ایران در سال ۱۳۷۲ توسط شرکت ملی نفت ایران و با نام «پالایشگاه نفت شازند» با ظرفیت اسمی ۱۵۰ هزار بشکه در روز راه‌اندازی گردید. این پالایشگاه هم‌اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده بنزین در بین پالایشگاه‌های نفت و دومین تولیدکننده ی بزرگ بنزین پس از پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس است. ظرفیت تولید پالایشگاه اراک ۲۵۰ هزار بشکه در روز است، که نفت خام مورد نیاز آن، بطور روزانه توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و از میدان نفتی اهواز تأمین می‌شود. محصولاتِ این بزرگترین تولیدکننده ی بنزین با استاندارد یورو ۴درخاورمیانه ، شامل انواع لوله‌های پلاستیکی، صنایع رنگ‌سازی ، چسب‌سازی، لاستیک، صنایع برقی، فیلم‌های بسته‌بندی، الیاف، سرم و نخ جراحی، نرم‌کننده‌ها، صنایع پلی استر، حلال‌ها، مواد پاک‌کننده، ضد یخ، عایق‌های الکتریکی، تهیه شامپو و مواد شوینده و بهداشتی، جاذب‌های گازی، صنایع دارویی، لوازم آرایشی، صنایع نفت وگاز و پتروشیمی، صنایع سیمان، مواد ضدعفونی کننده، جعبه نوشابه، درب بطری، محصولات پلاستیکی با ضخامت کم و زیاد، اسباب بازی، لوازم خانگی، کاور لباس، ورق‌های پلاستیکی نازک و عریض، ظروف مایعات و قالب‌گیری، صنایع رزین، براق‌کننده چرم، ضد کف، ضد رطوبت با مشخصات وکیفیت استانداردهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ اروپا به بازارهای داخلی و خارجی عرضه می‌شود. (هفته نامه اطلاعات بورس، شماره ۳۵۰، اردیبهشت سال۹۹، صفحه ۱۳). این شرکت همچنین بخشی از خوراک مجتمع پتروشیمی اراک را نیز تامین و به لحاظ بهره گیری از واحد تبدیل کاتالیستی با فناوری احیای مداوم ، ضمن تولید بنزین بدون سرب مقادیر زیادی پلات فرمیت را بمنظور تامین بنزین بدون سرب به شرکت پالایش نفت تهران ارسال می کند.
۱۰.مجتمع پتروشیمی شازند :
شرکت پتروشیمی شازند اراک ، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات پلیمری و مواد شیمیایی و همچنین از مهم‌ترین طرح‌های زیربنایی کشور است که در سال ۱۳۶۳ به تصویب رسید و فاز نخست آن در سال ۱۳۷۲ و در زمینی به مساحت ۵۲۳ هکتار مورد بهره‌برداری قرار گرفت. احداث مجتمع پتروشیمی بمنظور فعالیت در برخی رشته‌های پتروشیمی ، شیمیایی و صنایع وابسته به آن و نیز تهیه و تولید انواع مواد و فراورده‌های پتروشیمی از قبیل پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، بوتادی‌ان، پلی‌بوتادی‌ان، اسید استیک، وینیل‌استات ، اتیلن ‌اکساید و اتیلن‌گلیکول‌ها، اتیل‌هگزانول و بوتانول‌ها، اتانول‌آمین‌ها صورت گرفت و از سال ۱۳۷۹ همزمان با تکمیل واحدها، طرح و توسعه مجتمع با هدف افزایش ظرفیت واحدها به تصویب رسید که فاز اول آن در مهرماه سال ۱۳۸۴ و عملیات اجرایی فاز دوم در تابستان سال ۱۳۸۶ به انجام رسید. ظرفیت کامل تولید این مجتمع پس از انجام طرح توسعه ۰۰۰/۴۶۹/۱ تن در سال است.
۱۱.نیروگاه حرارتی شازند:
یکی از نیروگاه‌های حرارتی ایران است که ظرفیت تولید ۱۳۰۰ مگاوات برق را دارد و شامل ۴ واحد بخار ۳۲۵ مگاواتی است که ۵٪ برق کشور را تولید می‌کند که عملیات اجرایی آن در اواخر سال ۱۳۷۴ آغاز و واحد نخست آن در مرداد ۱۳۷۹، واحد دوم بهمن ۱۳۷۹، واحد سوم آبان ۱۳۸۰ و واحد چهارم آن اسفند ۱۳۸۰ سنکرون و وارد مدار گردید. طرح توسعه این نیروگاه نیز قرار است در ۲ واحد ۳۲۵ مگاواتی به ظرفیت کل ۶۵۰ مگاوات احداث شود که واحد نخست آن در اواخر سال ۱۳۹۳ و واحد دوم آن تابستان ۱۳۹۴ وارد مدار شود. سوخت اصلی این نیروگاه گاز طبیعی و مازوت است و از نفت گاز نیز بعنوان سوخت راه‌انداز استفاده میکند.
۱۲.نیروگاه رودشور:
این نیروگاه در ۴۴ کیلومتری آزادراه تهران -ساوه و در محدوده زرندیه قرار دارد که با ظرفیت ۲٬۱۶۲ مگاوات تولید برق بزرگترین نیروگاه خصوصی کشور بشمار می آید .

۱۳.تأسیسات آب سنگین اراک:
نخستین تلاش برای تهیه آب سنگین در ایران در سال ۱۳۶۳ بطور آزمایشگاهی و با استفاده از روش الکترولیز انجام ، اما تلاش‌ها در این زمینه بی نتیجه بود. افزایش غلظت ، تبدیل اورانیوم و اجرای یک پروژه صنعتی آب سنگین بین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۷در دستور کار سازمان انرژی اتمی قرار گرفت و طی این سال‌ها علاوه بر تهیه دانش فنی، طرح‌های پایه، مقدماتی، شروع طرحهای تفصیلی، مطالعات و عملیات سایت‌یابی انجام و در این میان سایت خنداب انتخاب و عملیات ساخت مجتمع از سال ۱۳۷۷ خورشیدی آغاز و تمامی مراحل طراحی و اجرای آن توسط متخصصان ایرانی انجام گردید.
بهره‌برداری از این نیروگاه در سال ۱۳۸۵ انجام و در آبان ۱۳۹۲ آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش فصلی خود خبر داد که ایران توسعه فعالیت‌های هسته‌ای را متوقف کرده‌است. این نخستین گزارشی بود که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از ریاست جمهوری حسن روحانی منتشر کرد. ایران اعلام کرده بود نیروگاه آب سنگین خنداب در سه‌ماهه اول سال ۲۰۱۴ شروع به کار خواهد کرد اما بعداً آن را به تعویق انداخت. نیروگاه شامل آب سنگین و آب سبک است که از محصولات جانبی آب سنگین به‌شمار می‌رود. تولیدات آب سبک جهت درمان و پیشگیری از سرطان کاربرد دارد. آب سنگین تولیدی این نیروگاه در حوزه‌های مختلف از جمله زیست‌شناسی، پزشکی و فیزیک کاربرد دارد و از آن بعنوان ماده خنک‌کننده برای نیروگاه‌های هسته‌ای و تولید رادیودارو استفاده می‌شود. فعالیت نیروگاه آب سنگین اراک (خنداب) یکی از موارد نگرانی غرب درباره برنامه هسته‌ای ایران بوده‌ و مخالفان برنامه هسته‌ای ایران مدعی‌اند این نیروگاه می‌تواند در صورت آغاز و گسترش فعالیت، پلوتونیوم قابل استفاده در ساخت سلاح هسته‌ای را تولید کند.
۱۴.شرکت لجور:
گروه لجور در سال ۱۳۶۴ برای تعمیر و ساخت ماشین‌آلات کشاورزی توسط بخش خصوصی تأسیس و در اواخر سال ۱۳۷۳ بعنوان تولیدکننده جرثقیل در اراک به ثبت رسید. تولیدات این شرکت شامل جرثقیل‌های پشت‌کامیونی، جک‌های هیدرولیکی، بالابر هیدرولیکی و تریلرهای کشاورزی است. لجور بزرگ‌ترین و تنها تولیدکننده ی ایرانی است که جرثقیل سنگین تولید می‌کند. این شرکت از سال ۱۳۹۳ کار ساخت نخستین جرثقیل ۶۰ تنی خاورمیانه را آغاز کرد. بازار فروش خارجی محصولات این شرکت شامل کشورهای اروپای‌شرقی و خاورمیانه می‌باشد. در حال حاضر چهار شرکت به نام‌های لجور، لجور هیدرولیک، توسن‌سازان و یورو لجور لیفت از زیرمجموعه‌های این شرکت به‌شمار می‌روند. شرکت لجورهیدرولیک بعنوان نخستین وبزرگترین تولیدکننده انواع سیلندرهای هیدرولیک، پنوماتیک وپاورپک‌های الکتروهیدرولیکی ایران است که تولیدات این شرکت بدلیل پیچیدگی خاص در تکنولوژی و حساسیت ایمنی فوق‌العاده آن‌، یکی از مهم‌ترین و با ارزش‌ترین مجموعه‌های قطعات و محصولات تولیدی درصنعت بشمار می‌رود. محصولات لجور مطابق استانداردهای اروپا می‌باشد. این شرکت مونتاژکننده ی هیچ شرکت خارجی‌ای نبوده و شرکتی صاحب تکنولوژی در زمینه ی دانش هیدرولیک می‌باشد. بازار فروش خارجی محصولات این شرکت شامل روسیه ، رومانی، قطر ، کویت، اردن ، آذربایجان ، امارات متحده عربی و ارمنستان می‌شود . شرکت لجور دارای واحد تصفیه‌خانه اختصاصی است و نخستین مرکز آموزش فنی‌حرفه‌ای آزاد جوار صنعت در استان مرکزی را در خود جای داده‌است. در حال حاضر چهار شرکت به نام‌های لجور، لجور هیدرولیک، توسن‌سازان و یورو لجور لیفت از زیرمجموعه‌های این شرکت به شمار می‌روند. لجور هیدرولیک در سال ۱۳۹۱ به عنوان یکی از واحدهای صنعتی نمونه استان مرکزی انتخاب شد.
۱۵.گروه کارخانجات نورد و پروفیل ساوه :
این گروه صنعتی در سال ۱۳۵۴ با هدف تولید انواع لوله و پروفیل های فولادی با ظرفیت تولیدی ۵۰.۰۰۰ تن در سال تاسیس و ظرفیت تولید فعلی شرکت بالغ بر ۳.۰۰۰.۰۰۰ تن در سال انواع مقاطع فولادی در سایزهای گوناگون می باشد. بزرگترین و قدیمی ترین مجتمع های تولیدی این گروه یعنی "لوله و پروفیل ساوه" و "شرکت نورد و لوله صفا" می باشد که ظرفیت تولید این کارخانجات ۳ میلیون تن در سال و فرصت اشتغال ۲۰۰۰ نفر است که تولید انواع مقاطع فولادی از قطر ۱۰ تا ۳۰۰۰ میلیمتر را با استفاده از مدرنترین خطوط تولید، با کیفیت مطلوب و مطابق استانداردهای بین المللی به بازارهای داخل و خارجی عرضه می کند. گروه صنعتی صفا شامل مجموعه شرکت های پیشتاز و مستقر در استانهای مختلف کشور است که در زمینه تولید مقاطع فولادی ، سازه های فلزی ، صنعت پلیمر، سیم و کابل ، نوشت افزار و صنایع غذایی فعال می باشد و بزرگترین بخش این گروه صنعتی در زمینه تولید انواع مقاطع فولادی برای تامین نیاز داخلی و بازار کشورهای همسایه است که این مقاطع فولادی در راستای انتقال فرآورده های نفتی، انتقال آب و فاضلاب، صنایع خودرو سازی سبک و سنگین، پروفیل های خاص HSS جهت بلند مرتبه سازی در صنعت ساختمان و همچنین مقاطع فولادی گرم نورد از قبیل انواع تیرآهن، میل گرد و سایر موارد مشابه می باشد. محصولات این شرکت در صنایع کلیدی کاربردهای وسیعی همچون لوله های گاز، آب، نفت، مقاطع صنعتی مربوط به قطعات خودرو و موتور سیکلت و همچنین انواع پروفیل ها و مقاطع مورد استفاده در صنعت ساختمان را داراست .
۱۶.ایران پتک :
گروه کارخانجات صنعتی ایران پتک، با هدف بی نیازسازی افزارمندان محترم کشور از واردات ابزارهای خارجی، در سال ۱۳۶۲ اراک تاسیس ولی بدلیل جنگ تحمیلی و فقدان ارز مورد نیاز، تامین و واردات ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز از خارج کشور تا سال ۱۳۶۹ به طول انجامید. این مجموعه در سال ۱۳۷۴ به مرحله تولید آزمایشی و پس از آن همواره به گستره نوع و تیراژ تولیدات خود افزود؛ به گونه ای که در حال حاضر بیش از ۱۱۰۰ گونه و سایز، ابزارآلات در ۱۵ گروه تخصصی، که عمدتا به روش فورج (آهنگری گرم) تولید می شوند ارائه و در امور صنعتی، خانگی و خدماتی قابل بکارگیری هستند. از جمله ویژگی های برجسته ایران پتک، برخورداری از کلیه واحدهای مرتبط - مکمل یا موازی با تولید است که همگی در تسریع تولید و ارتقاء کیفیت محصولات نقش ویژه ای ایفا می کنند. پشتیبانی خطوط تولید، تحقیقات، فروش، ارتباطات، امور مالی، امور اداری، تدارکات و امور فرهنگی در چهار شعبه دفتر مرکزی ایران پتک صورت می گیرد و این شرکت به حضور ۳۶۰ نفر نیروهای انسانی متخصص، کارآزموده و متعهد نیز مفتخر است که همگی با برخورداری از دانش و تجربه غنی به صورت یک خانواده به هم پیوسته و مشتاق به خدمتگزاری، برای تولید محصولات مرغوب، ایمن و درخور شأن مصرف کنندگان ارجمند تلاش می کنند.

۱۷.شرکت آونگان:
آونگان یکی از شرکتهای مهم اراک است که در زمینه تولید زیرساخت‌ها و تجهیزات مرتبط با حوزه‌های برق ، مخابرات ، نفت و گاز است که در سال ۱۳۵۳ راه اندازی و تولید اصلی این شرکت ، دکلهای انتقال نیرو و خطوط مخابراتی است. این شرکت پس از واگذاری به بخش خصوصی در سال ۱۳۸۳ با مشکلات متعددی روبرو شده و تقریبا تا مرز نابودی پیش رفت تا اینکه در نتیجه مطالبات مردمی و فعالان کارگری و عزم برخی از مسئولین عالی استان پس از ۸ سال توقف و حواشی بسیار بالاخره در اواخر سال ۱۳۹۷ مشروط به احیا، استفاده حداکثری از ظرفیت تولید، بکارگیری کارگرانی بیکار شده و پرداخت حقوق معوقه کارگران بازنشسته و نیز در حال کار، به حوزه علمیه خاتم‌الانبیا اراک واگذار و خوشبختانه این بزرگترین سازنده دکل های انتقال نیرو در خاورمیانه مجدد به عرصه تولید و فعالیت بازگشت .
۱۸.شرکت یاسان:
این شرکت در سال ۱۳۷۳و با هدف طراحی و تولید برج‌های خطوط انتقال نیرو ، برج‌های مخابراتی و گالوانیزه گرم و نیز اجرای پروژه‌های خطوط انتقال نیرو تأسیس و با ظرفیت تولید بالغ بر ۳۵۰۰۰ تن در سال یکی از شرکت‌های پیشرو در صنعت برق ایران می‌باشد که در سال ۱۳۹۵ با صادرات بیش از ۲۸۰۰۰ تن انواع دکل‌های نیرو موفق به اخذ «لوح صادرکننده نمونه ملی» گردید.
با توجه به نیاز این صنعت و تخصص بالای مؤسسین شرکت درزمان کوتاهی یاسان مبدل به بزرگترین تولیدکننده سازه‌های فلزی در ایران گردید که از جمله محصولات شرکت می‌توان به دکل‌های فشارقوی ، برج‌های تله‌کابین، دکل‌های تلسکوپی ، برج‌های مخابراتی و گریتینگ اشاره کرد و برج‌های تله‌کابین نمک‌آبرود و لاهیجان از جمله تولیدات این شرکت می باشد .
۱۹. شرکت صنعتی گام:
در سال ۱۳۷۰ و با هدف تولید سازه‌های فلزی، برج‌های انتقال نیرو، برج‌های مخابراتی و سازه‌های فلزی پست‌های فشارقوی، فعالیت خود را آغاز و ظرف مدت کوتاهی موفق شد با بهره‌گیری از بهترین امکانات و تجهیزات فنی و مهندسی مطابق با استانداردهای معتبر جهانی و مهم‌تر از همه به مدد نیروی متخصص و کارآمد خود، به یکی از عمده‌ترین تأمین کنندگان نیازهای صنعت برق و مخابرات کشور تبدیل شود. احداث بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر خطوط انتقال نیرو در سطوح ۶۳ تا ۵۰۰ کیلوولت، تنها بخشی از کارنامه پربار این شرکت در سطح ملّی و بین‌المللی و ساخت، نصب، راه‌اندازی، بهره‌برداری و نگهداری مزارع خورشیدی نیز بخش دیگری از فعالیت‌های این شرکت می باشد.
۲۰. شرکت صنایع اراک:
یکی از بزرگترین شرکت‌های نساجی خاورمیانه که در سال ۱۳۵۳ تأسیس و نسبت به تولید موکت، الیاف پلی‌پروپیلن، نخ پلی‌استر، نخ پنبه، نخ ترکیبی، ماشین‌آلات ریسندگی و بافندگی اقدام نمود . این شرکت در دهه ۸۰ خورشیدی پس از واگذاری به بخش خصوصی و حتی پیش از آن با مشکلاتی مواجه شد و بیش از ۱۴۰۰ نفر از نیروهای خود را تعدیل نمود و امروزه به انبار و سیلوی گندم تبدیل شده و این در حالی است که دارای ۵۰ هکتار زمین ،۱۶ هکتار سوله، ۲ حلقه چاه آب عمیق اختصاصی ،موتور خانه تولید برق اختصاصی و بسیاری تجهیزات کارگاهی است که میطلبد و صدالبته شایسته بازگشت به دوران طلائی تولید است.
۲۱.شرکت رنگ روناس:
رنگ روناس یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های تولیدکننده رنگ‌های صنعتی، ساختمانی و دریایی و خوشنام ایران است که بعنوان یک صنعت پاک با فضای سبزی دل انگیز و مدیریتی همدل و همراه با کارکنان ، فعالیت خود را توسط بخش خصوصی و در سال ۱۳۵۳ در اراک آغاز و اکنون دارای۴ خط کامل تولید به ظرفیت ۲۸۰۰۰ تن انواع رنگ و پوشش‌های حفاظتی،۲ خط تولید رزین به ظرفیت ۱۴۰۰۰ تن و ۵ خط تولید قوطی و لوازم بسته‌بندی به ظرفیت ۴۰۰۰ تن در سال می‌باشد. محصولات این شرکت مطابق با استانداردهای ملی ایران، بویژه استانداردهای مربوط به صنایع نفت کشور (IPS) و استاندارد های معتبر بین المللی با بهره گیری از سیستم جامع کنترل کیفیت (TQM) است که با داشتن آزمایشگاههای تحقیقاتی و کنترل کیفیت روزآمد ، جهت طراحی محصولات جدید ، ارتقاء تولیدات جاری و همچنین ارزیابی و کنترل کیفی محصولات تولیدی می باشد. آزمایشگاه های شرکت روناس دارای سیستم مدیریت آزمایشگاه بر مبنای ISO/IEC ۱۷۰۲۵ می باشد و به عنوان آزمایشگاه همکار اداره استاندارد و تحت نظارت مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران فعالیت می نمایند. واحد طراحی شرکت روناس درسال ۱۳۷۵ موفق به اخذ پروانه واحد تحقیق و توسعه از وزارت صنایع گردیده است و تا کنون بیش از ۱۰۰ پروژه تحقیقاتی را بصورت مستقل ویا مشترک به انجام رسانده است.
۲۲. کابل سازی تک:
در سال ۱۳۴۵ شرکت کابل سازی تک با نام شرکت کابل سازی (ایکو( IKO با مشارکت شرکت ایکو سوئد بنیاد و از سال ۱۳۴۶ با بهره برداری از کارخانه، ساخت کابل های ( P.V.C ) آغاز گردید. سهام دار عمده این کارخانه خانواده بازرگان بودند و این شرکت نیز در شمار نخستین تولیدکنندگان کابل های فشارضعیف تا یک کیلو ولتی برشمرده می شود . در سال ۱۳۵۶ این شرکت با ایجاد کارخانه ای در اراک (همزمان با ایران بایکا ) به تولید کابلهای مخابراتی پرداخت و به ویژه برای نخستین بار تولید کابلهای ژله فیلد (پر شده از ژله برای جلوگیری از نفوذ آب ) را آغاز نمود . شایان یادآوری است که پیش از سال ۱۳۵۶ هرگونه کابلهای مخابراتی از خارج وارد می شد و عایق آنها نیز کاغذی بود که در اثر بارندگی و نفوذ آب به مجاری زیرزمینی، آب به درون کابلها نفوذ می کرد و دشواریهایی را پدید می آورد . در سال ۱۳۵۸ این شرکت زیر پوشش سازمان صنایع و سپس بانک صنعت و معدن رفت و از سال ۱۳۷۴ به عضویت بورس اوراق بهادار تهران درآمد و سرانجام آن که از سال ۱۳۸۳ به بخش خصوصی واگذار شده است . این شرکت در سال ۱۳۸۸ در زمینی به مساحت تقریبی ۵ هکتار در شهرک صنعتی مامونیه خریداری و مجموعه دستگاهها و ماشین آلات خود را از کارخانه اراک به کارخانه جدید منتقل و با افزایش تعداد دستگاهها در محل جدید ظرفیت تولید افزایش یافت . این شرکت نخستین تولید کننده سیم و کابل در ایران است که فعالیت خود را با همکاری کشور سوئد انجام می داد و از آن زمان تا کنون نقش مهمی در صنعت برق و ارتباطات ایفا نموده و در سال ۱۳۶۳ از ایکو به تک تغییر نام داد و کل سهام آن به صورت عام در بورس تهران واگذار گردید. (منبع: سایت شرکت کابل سازی).
۲۳. شرکت ادوات کشاورزی (تاکا):
تاکا در سال ۱۳۵۱ با مشارکت مک کوی استرالیا، با نام (ایران اَگری پارتس) تاسیس و مورد بهره برداری قرار گرفت. دامنه تولید محصولات شرکت ابتدا شامل قطعات فرسایشی و ساخت سازه های فلزی بود که به مرور زمان گستره تولیدات و فعالیت های آن افزایش یافت تا جائیکه امروزه بیش از ۳۰ نوع محصول مختلف در زمینه ادوات کشاورزی و نیز گستره وسیعی از سازه های فلزی را تولید می نماید. مالکیت شرکت تاکا در سال ۱۳۸۶ از دولتی به خصوصی تغییر و توسعه ارتباطات صنعتی و تجاری بین المللی را در دستور کار خود قرار داده و پس از توسعه روابط تجاری با شرکت های معتبر ، بیش از۱۰ محصول مدرن را برای نخستین بار درکشور با مشارکت شرکای تجاری اروپایی تولید و در بازار ایران عرضه نمود که استفاده از این محصولات موجب افزایش بهره وری مزارع کشاورزی ، کاهش نیاز به آب ، انرژی و کود شیمیایی، جلوگیری از فرسایش خاک و حفاظت از محیط زیست می گردد.
۲۴. شرکت صنایع لبنی اراک (صلا):
صنایع لبنی اراک با نام اختصاری صلا، یک شرکت صنایع غذایی ایرانی است که در سال ۱۳۵۵ در اراک و تحت عنوان (کشت و صنعت اراک) شروع به‌کار و پس از انقلاب اسلامی مصادره و در یک مقطع زمانی به بانک کشاورزی سپس به صندوق بازنشستگی وزارت جهاد کشاورزی واگذار گردید. امروزه این شرکت یکی از شرکت‌های تابعه صندوق بازنشستگی جهاد (صبا جهاد) است که حدود ۳۰ محصول شامل انواع شیر پاستوریزه و طعم‌دار، پودرآب پنیر، کشک، خامه، پنیر، ماست، دوغ و آبمیوه است و به‌علاوه محصولاتی را نیز، تحت برند پگاه (شیر پاستوریزه پگاه اراک) تولید می‌کند که علاوه ‌بر بازار ایران به برخی از بازارهای هدف در عراق، افغانستان، پاکستان و جمهوری آذربایجان صادر می‌شود.
۲۵. فراپتروسازان:
با ایجاد صنایع سنگین در دهه ۵۰ شمسی در اراک ، در حاشیه آن مجموعه ای از توان انسانی مدیر و متخصص و نیز امکانات و تجهیزات مناسب در قالب ۳۰ شرکت مهندسی و تولیدی شکل گرفت که عمده محصولات آنها تجهیزات صنایع نفت و نیروگاهی و ماشین آلات کارخانجات مانند: شیرآلات سرچاهی، بالابرها، جرثقیل ها، مخازن تحت فشار و دیگ های بخار بود. بعد از چندی این شرکت ها جهت مشارکت فعال در زمینه پروژه های ساخت تجهیزات نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاه گروه صنایع همکار را تشکیل و سپس در سال ۱۳۸۶ شرکت فراپتروسازان انرژی (پتروساز) را تاسیس نمودند که بعنوان پیمانکار عمومی (GC) و با هدف انجام پروژه ها بصورت EPC آغاز و در مدت کوتاهی توانست با تائید صلاحیت از سوی شرکت پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، پروژه عظیم ساخت و نصب مخازن ذخیره طرح و توسعه پالایشگاه شازند را بانجام رساند و بدنبال این موفقیت شرکت توانست با اخذ اعتماد سایر شرکت های کارفرمایی حوزه نفت در پروژه های فاز ۱۴ و ۱۹ پارس جنوبی و طرح و توسعه میدان نفتی آزادگان جنوبی و شرکت پالایش نفت جِی ، نقش مهمی را ایفا نماید. موفقیت پتروساز بهمراه سایر شرکت های عضو گروه در بخش نفت باعث شد شرکت در آغاز دهه ۹۰ به توسعه کسب و کار در حوزه فولاد وارد و در این راستا پروژه های تجهیزات فلزی گندله سازی گل گهر و فولاد کویر دامغان را انجام و در سال ۱۳۹۵ هم با همکاری در پروژه نیروگاه سیکل ترکیبی پرند (مپنا) افتخار نیروگاه سازی را هم به توانمندی های خویش بیفزاید. در حال حاضر پتروساز به همراه سایر شرکت های گروه صنایع همکار، بیش از ۲۵۰۰ نفر نیروی انسانی توانمند در مساحتی بالغ بر ۱۰۰ هزار متر مربع سالن های تولیدی سازماندهی نموده که هر یک در حوزه تخصصی خود از جمله شرکت های برتر ایرانی بشمار می روند که علاوه بر آن در حوزه کسب و کارهای فوق ، ارتقای خود به سطح یک پیمانکار کلاس جهانی و نقش آفرینی در بازارهای بین المللی را بعنوان گام بعدی در مسیر تکامل حرفه ای خود نشانه گرفته است.
۲۶. صنایع گداختار:
شرکت هلدینگ ایرانی است که در سال ۱۳۶۱ تأسیس و بوسیله شرکت‌های تابعه خود، در زمینه ساخت جنگ‌افزار، مهمات جنگی، قطعات ریخته‌گری، شیرآلات صنعتی، دستگاه‌های استخراج معادن و تولید فولاد آلیاژی فعالیت می‌کند. این شرکت بزرگترین تولیدکننده شیرآلات نفت و گاز در ایران است. که سالانه ۶۰ ‌هزار عدد شیرآلات (وَلو) با جنس‌های چدنی، کربن استیل، استنلس استیل، آلومینیوم‌برنز و غیره تولید می‌کند.
۲۷. صنایع شیرسازی گدازش:
کارخانه شیرسازی گدازش با گسترش روز افزون نیاز کشور به شیرآلات صنعتی، در سال ۱۳۸۱ توسط سید جلال بنی جمالی در زمینی به مساحت ۱۵هزار متر مربع تأسیس و با برند تجاری AGC توانست به یکی از موفق ترین کارخانه های پیشرو در زمینه تولید شیرآلات صنعتی تبدیل شود. این کارخانه با بهره گیری از مدیران مجّرب، مهندسان و تکنسین های حاذق و کارآزموده و همچنین تجهیزات، ماشین آلات و فناوری های روزآمد و پیشرفته به یکی از شرکت های حرفه ای و متخصص در زمینه تولید شیرهای اطمینان ، شیرهای سماوری روانکاری شده و نشده و شیرهای توپی تبدیل شده و توانایی تولید شیرهای صنعتی از سایز ۱.۲ تا ۳۲ اینچ دارد.
۲۸. سیناکاشی:
شرکت کاشی و سرامیک سینا در سال ۱۳۷۴ با ظرفیت اسمی ۴.۰۰۰.۰۰۰ متر مربع کاشی دو پخت دیوار افتتاح و با اجرای چندین طرح توسعه در زمینه تولید کاشی های پرسلانی ، کف و نیز کاشی های تزئینی و دکوراتیو با تنوع چشمگیری از ابعاد توانست تولید خود را تا ۸.۵۰۰.۰۰۰ مترمربع افزایش و با بکارگیری پیشرفته ترین و بروز ترین ماشین آلات و تجهیزات صنعت سرامیک این شرکت را بعنوان تولید کننده برتر داخلی و صادراتی معرفی نموده است.
۲۹.آبسال:
شرکت آبسال در سال ۱۳۳۵ با نام شرکت لعاب ایران تاسیس و تا سال ۱۳۴۳ با تولید محصولاتی نظیر بشقاب ، کاسه ، متریال قوری و ..... به فعالیت خود ادامه سپس از سال ۱۳۴۳ با تولید اجاق گاز رومیزی ، اجاق گاز فر دار ، انواع بخاریهای گازسوز و نفت سوز و آبگرمکن گازی به جرگه تولید کنندگان لوازم خانگی پیوست ، سپس در سال ۱۳۴۵ نام خود را به اونیورسال و در سال ۱۳۶۲ به آبسال تغییر و در حال حاضر با حدود ۷۴۵ نفر پرسنل یکی از شرکتهای تولیدی نام آشنای استان مرکزی است.
۳۰. بوتان:
محمود خلیلی عراقی از فرزندان برجسته و نام آشنای این دیار در سال ۱۳۳۲با دریافت امتیاز توزیع و عرضه گاز مایع از شرکت نفت ایران و انگلیس شرکت بوتان را تأسیس و در سال ۱۳۳۳ با همراهی فرزندش مهندس محسن خلیلی عراقی واحد کوچکی برای تولید سیلندر گاز و محصولات گاز سوز ابتدا در سه راه آذری و سپس چهاردانگه راه اندازی و در سال ۱۳۸۰ کارخانه اش را به شهر صنعتی کاوه منتقل نمود . در دوره رونق این شرکت ابتدا نسبت به صدور قطعات ایرانی آبگرمکن و سپس آبگرمکن‌های ساخت داخل را به کشورهای اروپایی صادر نمود . محوصلات پیشین بوتان عبارت بودند ازاجاق گاز، سیلندر گاز، سیلندر گاز پیک نیکی، کباب پز، مینی فر، مایکروفر، کولر گازی و محصولات فعلی آن هم آبگرمکنو شوفاژ دیواری گازی و رادیاتور آلومینیومی است با سیستم گسترده خدمات پشتیبانی در سراسر کشور. بوتان نخستین تولیدکننده بزرگ آبگرمکن و پکیج شوفاژ دیواری خاورمیانه و سومین تولیدکننده بزرگ آبگرمکن در جهان بشمار می رود و برند بوتان در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران(۱۳۹۲ ) بعنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.
۳۱. رانی:
یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آبمیوه با کیفیت و استاندارد جهانی در ایران است که در زمینه تولید و تهیه آب میوه هایی با برند رانی فعالیت خود را با سرمایه گذاری شرکت عربستانی/قطری عوجال ایرانیان دربهار ۱۳۸۶ آغاز و با بهبود مداوم کیفیت توانسته بازارهای داخلی و همسایه را در اختیار گیرد .
۳۲. سان‌استار:
شرکت زرین جم مارینا در سال ۱۳۸۷ تاسیس و با راه اندازی کارخانه ای به مساحت بیش از صدهزار متر مربع در شهر صنعتی کاوه در سال ۱۳۹۱مورد بهره برداری و با تولید آبمیوه و شربت های متنوع در اندازه های ۲۰۰ - ۲۴۰ و ۵۰۰ میلی لیتر و همچنین شربت در اندازه های ۲ و ۳ لیتری و ۷۸۰ گرمی شیشه با استفاده از تکنولوژی بسیار پیشرفته ، گامی مهم در صنعت مواد غذایی میهن عزیزمان بردارد.
۳۳. قوطی‌سازی کاوه:
قوطی سازی کاوه، کارخانه‌ای منسجم با فناوری پیشرفته و در تراز جهانی در سال ۱۳۸۴ خورشیدی و توسط شرکت معتبر عوجال ایرانیان و با هدف تامین قوطی های مورد نیاز تولیدات نوشیدنی، معرفی برندها و گروه‌های جدید محصولات تند مصرف تاسیس گردید. این شرکت همچنین برآنست تا در زمینه‌های هتل‌داری، املاک و صنعت گردشگری سرمایه گذاری نماید .
۳۴. سن‌ایچ :
شرکت عالیفرد تولید کننده محصولات غذایی است که با نام تجاری سن‌ایچ در سال ۱۳۵۷ با مدیریت بخش خصوصی تأسیس و در زمینه تولید انواع کنسانتره میوه، شربت وآبمیوه در شهر صنعتی کاوه فعالیت می‌کند.
۳۵. مزمز:
گروه صنعتی مزمز بعنوان یکی از نخستین برندهای چیپس بسته‌بندی شده و بهداشتی در ایران شامل شرکت‌های کیش چیپس، فلیکس شرق و فرآورده‌های غذایی مزمز است که در زمینه تولید چیپس در انواع طعم ، اسنک، انواع آجیل ، رب گوجه فرنگی و کنسروجات فعالیت می‌کند. این گروه تولیدی فعالیت خود را در سال ۱۳۶۳ با تولید رب گوجه فرنگی با نشان تجاری پایا در زنجان آغاز و در سال ۱۳۶۹ شروع به گسترش محصولات و ایجاد برند جدید نمود و هم‌اکنون تولیدکننده انواع چیپس و اسنک مستقر شهرصنعتی کاوه است که در سال ۱۳۹۳ بعنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد .
۳۶. سالمین:
سالمین یکی دیگر از شرکتهای تولیدکننده کیک، بیسکویت و پفک مستقر در شهرصنعتی کاوه است که در سال ۱۳۵۳ تأسیس و توسط شرکت شیرین عسل و شرکت‌های وابسته به آن خریداری شده‌ و هم‌اکنون سهام آن در بورس ایران خرید و فروش می‌شود.

شهرکهای صنعتی :
بنگاه‌های کوچک و متوسط ( small and medium-sized enterprises) در برابر صنایع بزرگ قرار می‌گیرد و نسبت به آن مزایای بسیاری ازجمله ارزش افزوده، نوآوری، اشتغال‌آفرینی و انعطاف‌پذیری بیشتر دارند که به‌اختصار SME نامیده می‌شود. تعریف صنایع کوچک و متوسط در کشورهای مختلف با یکدیگر متفاوت و تابع شرایط اقتصادی و صنعتی است ولی در ایران صنایع کوچک و متوسط به بنگاههای دارای ۴۹-۱۰ نفر کارکن ، ۹۹-۵۰ نفر کارکن ، ۱۴۹-۱۰۰ نفر کارکن و صنایع بزرگ به شرکتهای دارای ۱۵۰ نفر و بیشتر تقسیم می شود.
صنایع کوچک در دنیا یکی از ارکان بسیار مهم در راستای اشتغالزایی محسوب شده و از عوامل تحرک صنایع متوسط و بزرگ به شمار می‌رود و در رشد اقتصادی کشورهای توسعه‌ یافته از چنان اهمیتی برخوردار است که درصد قابل توجهی از اشتغال ایجاد شده در این کشورها را به خود اختصاص داده و این صنایع به‌ سبب ویژگی‌هایی مانند زودبازدهی ، سرعت بهره‌برداری و هزینه بری کم ، دارای جایگاه ویژه ای است و استان مرکزی به ‌لحاظ شاخص‌های توسعه‌یافتگیِ علاوه بر صنایع مادر و بزرگ از حیث صنایع کوچک و متوسط هم از جایگاه خوبی برخوردار است و از حیث تعداد و مساحت زمین‌های واگذارشده به شهرک های صنعتی موفق به کسب رتبه نخست درکشور شده و رویکرد استان در شهرک‌های صنعتی بیشتر متوجّه بخشهای نرم‌افزاری است. بیش از ۲۵۰۰ واحد صنعتی طرف قرارداد با شرکت شهرک‌های صنعتی استان هستند ، که در مجموع تعداد واحدهای صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری حدود ۳۰۰۰ واحد است که حدود ۱۷۰۰ واحد موفق به اخذ پروانه بهره‌برداری شده با شاغلینی در حدود ۲۹۰۰۰ نفر و در ۳۴ ناحیه/ شهرک صنعتی . در این کتاب ضمن معرفی شهر صنعتی کاوه (کوروش سابق) بعنوان بزرگترین شهرک صنعتی استان و کشور در ادامه به نام سایر شهرکهای صنعتی بسنده می کنم چرا که دوست بسیار عزیزم جناب آقای مهندس علی بهزاد در حال گردآوری و تدوین کتاب تاریخ صنعت اراک بزرگ هستند و یقینا حق مطلب را ادا خواهند نمود . شهرک صنعتی کاوه در سال ۱۳۵۲ در زمینی به مساحت ۳۰۰۰ هکتار در کنار بزرگراه تهران- ساوه ایجاد و امروز بیش از ۶۰۰ شرکت در این بزرگترین شهر صنعتی کشور مشغول فعالیت هستند .
نزدیکی به فرودگاه بین‌المللی ، مجاورت با آزادراه تهران- ساوه ، برخورداری از مزایای مناطق ویژه اقتصادی ، دسترسی به خطوط راه‌آهن و برخورداری از تأسیسات زیربنایی مناسب این شهرک را به یک قطب بزرگ صنعتی بین‌المللی تبدیل نموده و برترین واحدهای تولیدی کشور مانند سیناکاشی، آبسال، بوتان، رانی، سان‌استار، قوطی‌سازی کاوه، سن‌ایچ ، مزمز ، سالمین و... را در خود جای داده و دارای امکانات رفاهی مناسب از جمله هتل ۴ ستاره ، رستوران ، استخر ، زمین تنیس و فوتبال ، سفره خانه سنتی ، ایستگاه آتش نشانی، پاسگاه پلیس و درمانگاه و اداره پست و مراکز آموزشی متعدد مانند مهد کودک ، مدارس راهنمایی و متوسطه ، دانشگاه فخر رازی ، دانشکده علوم پزشکی ساوه، دانشگاه دانشستان و مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای است که از این منظر در میان شهرکهای صنعتی کشور متمایز است و اینکه این شهرک صنعتی بزرگ کشور در سال ۱۳۹۰ به منطقه ویژه اقتصادی تبدیل شد.
به هر روی شهرکها و نواحی صنعتی وظایفی مانند ایجاد بستر و شرایط لازم برای برگزاری نمایشگاه‌های داخلی و خارجی ، دوره‌های آموزشی، تورهای صنعتی، انتقال فناوری، تشکیل کنسرسیوم‌های صادراتی در حوزه‌های مختلف و حمایت های قانونی از از صنایع کوچک و متوسط را بر عهده دارند .
شهرکهای صنعتی اراک شهرک صنعتی اراک شماره ۱ واقع در میدان امام خمینی (سه راهی خمین).
شهرک صنعتی شماره ۲ واقع در جاده فراهان روستای اِیبَک آباد .
شهرک صنعتی شماره ۳ واقع در جاده تهران روستای خیر آباد.
ناحیه صنعتی شهید فروزان واقع در شهرساروق .
شهرک صنعتی آجر و سفال واقع در جاده فراهان روستای اِیبَک آباد : این شهرک با هدف ساماندهی و مدیریت حدود ۱۰۰ واحد آجرپزی است که با ایجاد این شهرک ۲ هزار هکتاری در کنار شهرک صنعتی ایبک آباد ، فعالان این صنعت بنحو مناسبی ساماندهی می شوند.
شهرکهای صنعتی آشتیان شهرک صنعتی آشتیان(مزرعه نو)ناحیه صنعتی شهدای گرکان(گرکان)شهرک صنعتی تفرش ناحیه صنعتی شهدای تفرش(بازرجان)شهرکهای صنعتی خمینشهرک صنعتی تخصصی صنایع پایین دستی پتروشیمی(حمزه لو)شهرک صنعتی خمین(حمزه لو)ناحیه صنعتی شهدای خرمدشت(خرمدشت)ناحیه صنعتی شهید عبدالعلی سعیدی(صالحان)شهرک صنعتی خنداب ناحیه صنعتی شهدای خنداب(جاورسیان)شهرکهای صنعتی دلیجان شهرک صنعتی دلیجان(هستیجان)ناحیه صنعتی شهدای راونج(دودهک)ناحیه صنعتی نراق شهرکهای صنعتی زرندیه شهرک صنعتی زاویه(زاویه)شهرک صنعتی زرندیه(خشکرود)شهرک صنعتی مامونیه(حکیم آباد)ناحیه صنعتی شهید مهدی پرندک(زاویه)شهرکهای صنعتی ساوه شهرک صنعتی ساوه(طرازناهید)شهرک صنعتی غرق آباد(غرق آباد)شهرک صنعتی نوبران(نوبران)شهرک جدید التاسیس ساوه بعنوان شهرک شهرکهای صنعتی شازند شهرک صنعتی آستانه(آستانه)ناحیه صنعتی شهدای نهرمیان(نهرمیان)ناحیه صنعتی شهید بابایی(دهستان قره کهریز)شهرک صنعتی فراهان شهرک صنعتی فرمهین(فرمهین)شهرکهای صنعتی کمیجان شهرک صنعتی کمیجان(وفس)ناحیه صنعتی سمقاور(سمقاور)ناحیه صنعتی میلاجرد(کمیجان)شهرکهای صنعتی محلات شهرک صنعتی محلات(باقرآباد)ناحیه صنعتی ورین(خورهه)


معادن:
استان مرکزی به سبب قرارگرفتن در دو منطقه زمین شناسی مهم کشور، شامل منطقه دگرگونی سنندج سیرجان و ایران مرکزی و به لحاظ شرایط زمین شناسی، خاستگاه مواد معدنی مختلف و متنوعی شامل کانی های دگرگونی، آذرین و رسوبی از قبیل مواد معدنی غیرفلزی ، فلزی ، مصالح ساختمانی و سنگ های تزیینی است. این استان با ۵۰۶ معدن (سازمان نظام مهندسی معدن ایران) و استخراج سالانه ۱۴ میلیون تن ماده معدنی، رتبه هفتم معدنی کشور را بخود اختصاص داده و تاکنون ۴۲ نوع از ۵۷ نوع ماده معدنی موجود کشور در استان مرکزی شناسایی و از حدود ۳۵ نوع ماده معدنی بهره برداری می شود. تراورتن، سولفات سدیم، سرب، روی، سنگ آهن، سنگ گچ، پوزولان، کایولن ، باریت و خاک های صنعتی از مهمترین ذخایر غنی معدنی قابل بهره برداری بوده و بطور کلی ۳۶ % معادن شن و ماسه ، ۲۴% سنگ های تزیینی و ۱۰% آن را معادن باریت تشکیل می دهد و بترتیب در ساوه ، اراک ، محلات ، دلیجان و خمین پراکنده و مهمترین معادن استان عبارتند از: ۱.طلای آستانه ی شازند. ۲.کانی و سرب تفرش. ۳. سنگ آهن شمس آباد اراک. ۴.سرب و روی راونج دلیجان. ۵.کانی و سرب و سولفور آشتیان. ۶. سولفات سدیم تالاب میقان اراک. ۷.کانی وسرب و روی خمین و اراک. ۸.گچ کایولن نوبران ساوه ، محلات،دلیجان وخمین. ۹.باریت،سرب،روی،سنگ تزیینی و سنگ آهن خرقان زرندیه.


مناطق ویژه اقتصادی:
نخستین منطقه ویژه اقتصادی استان با ارتقاء شهرصنعتی کاوه به منطقه ویژه اقتصادی کاوه ایجاد شد که هدف از این اقدام ، گسترش صادرات غیرنفتی و استفاده بهینه از موقعیت ویژه ترانزیتی، زمینی، ریلی و هوایی، نزدیکی به پایتخت، همجواری با فرودگاه بین‌المللی امام ، وسعت سرزمینی مناسب، وجود زیر ساختهای مطلوب و استاندارد برای توسعه آتی منطقه، افزایش منابع آبی مورد نیاز، وجود شبکه آبرسانی و شبکه جمع‌آوری فاضلاب شهری، وجود شبکه گاز شهری ، مخابرات ، تصفیه خانه صنعتی، فضای سبز مناسب با استاندارد زیست‌محیطی این منطقه ‌است. ۱.منطقه ویژه اقتصادی کاوه (ساوه) ۲.منطقه بزرگ ویژه اقتصادی امیرکبیر( اراک) ۳.منطقه ویژه اقتصادی سنگ محلات ۴.منطقه ویژه اقتصادی گل و گیاه محلات ۵.منطقه ویژه اقتصادی عایق‌های رطوبتی دلیجان


بورس:
استان مرکزی دارای بورس منطقه‌ای در شهر اراک است که بعنوان بیست و دومین بورس منطقه‌ای کشور در سال ۱۳۸۵ مورد بهره برداری و تالار بورس استان مرکزی نخستین تالار بورس خصوصی کشور است که توسط شرکت کارگزاری بانک پاسارگاد مدیریت می‌شود.

همه فرآیندهائی که در تولید ، توزیع و یا مصرف یک فرآورده خاص به اجرا در می آیند «صنعت» نامیده می‌شود ، سرزمین خورشید را می توان به ۴ دوره ی باستان، قاجاریه ، پهلوی و دوره فعلی تقسیم کرد...

برای درک بهتر موقعیت استراتژیک این سرزمین ، شرکتهای تولیدی پایتخت صنعتی ایران را حتی الامکان بترتیب اهمیت و البته باختصار مورد بررسی قرار می دهیم با این توضیح که اراک بزرگ (استان مرکزی) دارای ۳۷ شهرک...

هنرهای دستی و صنایع اصیل سنتی ، نمایشگر ویژگی خرده فرهنگ های بومی است که با تاریخ هنر و جلوه های فرهنگ ناب ایرانی پیوندی عمیق دارد و میراث فرهنگی/هنری که از گذشته به ما منتقل شده...

ژ 1-125

ارگ حکومتی اراک (برج شیشه) : یکی از بناهای تاریخی شهر اراک است که در سال ۱۱۹۴ خ ساخته شد. ارگ حکومتی در اصل مرکز حکومتی شهر نهادهای حکومتی و محل سکونت حاکم و دیوانیان شهر بود...

ژ 1-124

اراک بزرگ تقریباً در مرکز ایران قرار دارد و بعنوان کریدور شمال جنوب کشور پهناور ایران ، ظرفیت بسیار بکری برای گردشگری محسوب می گردد که در سایه صنعت به فراموشی سپرده شده بویژه آنکه...

اراک بزرگ از جمله مناطق نخبه پرور کشور است بگونه ای که سرزمین آفتاب خاستگاه درصد بزرگی از مشاهیر و مفاخرکشور بوده و این امر نشانگر اهمیت فوق العاده اش در فرهیخته پروری است...

ژ 1-122

همان گونه که در پیشگفتار اشاره شده، هدف از گردآوری این کتاب، نگاه دوباره و نسبتا جامعی است به تاریخ و تمدنِ سرزمین خورشید و فرزندان شایسته اش اراک، آشتیان ، تفرش، خمین، خنداب ، دلیجان...

انسان و جمعیت بعنوان نخستین مولفه فرهنگ و عامل توسعه شناخته می شود و شناخت این شاخص ، از هر حیث اعم از تنوع ، تعداد و ترکیب این مولفه ، از الزاماتِ تبیین مقوله فرهنگ است و برای بررسی این شاخص باید گفته شود که...

اراک بزرگ(استان مرکزی) متشکل از شهرستانهای اراک، آشتیان ، تفرش، خمین ،خنداب ،دلیجان،زرندیه ،ساوه ،شازند، فراهان، کمیجان و محلات از موقعیت بسیار ویژه ای در بین استانهای کشور برخوردار است...

اراکِ بزرگ (استان مرکزی) با مساحت۲۹۱۲۱ کیلومتر مربع ، حدود ۸۲/۱ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص و تقریباَ در مرکز ایران واقع شده و دارای۱۲شهرستان اراک ، آشتیان، خمین ،خنداب ، دلیجان...

و اما مهمترین تغییر سیاسی کشور پس از ۱۳۵۷ سال به رهبری مردی برخاسته از همین سرزمین(خمین) روی داد و نخستین نشانه های این تغییر از سالهای ۵۵-۵۶ و با درس شریعتی شناسی...

نخستین مجلس در ایران مربوط به دوره اشکانیان است که با نام مهستان و با اعضایی از میان بزرگان و اشراف ایرانی به دو دسته بزرگان و شاهی تقسیم می‌شد و از دلایل دوام ۴۷۰ ساله حکومت اشکانیان...

شهر سلطان آباد یکی از موفق ترین نمونه‌های شهرسازی در دوران قاجار بود که عوامل گوناگونی مانند موقعیت جغرافیایی ، زمین حاصلخیز، آب فراوان، قرار گرفتن در مسیر جاده شمال جنوب کشور ، سابقه تولیدات صنعتی...

۱.آقامحمد فراهانی، وزیر شاه تهماسب اول (صفوی) دوره نخست وزیری۹۱۰ خ ۲. میرزا محمدحسین وفای فراهانی: (درگذشته۱۱۷۶ خ) شاعر و سیاستمدار و وزیر چهار تن از پادشاهان زندیه...

نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارید.