جمعیت استان مرکزی

انسان و جمعیت بعنوان نخستین مولفه فرهنگ و عامل توسعه شناخته می شود و شناخت این شاخص ، از هر حیث اعم از تنوع ، تعداد و ترکیب این مولفه ، از الزاماتِ تبیین مقوله فرهنگ است و برای بررسی این شاخص باید گفته شود که تا اوایل سده نخست هجری خورشیدی در محدوده جغرافیایی اراک بزرگ با بیش از هزارآبادی بالغ بر ۷۰۰ هزارنفر جمعیت برآورد شده و جمعیت سلطان آباد از زبان ژنرال شیندلر که در اواخر قرن نوزدهم میلادی گزارش نموده ، نشان می دهد جمعیتی در حدود ۶۰۰۰ نفر بوده که در مقایسه با ظرفیت فیزیکی شهر ، در آن دوره رقمی نزدیک به واقع می تواند باشد ، زیرا با توجه به تعداد واحدهای مسکونی که در محدوده هسته اولیه شهر ایجاد شده می‌توان نتیجه گرفت که شهر ِ نخستین دارای ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ واحد مسکونی بوده و بطور تخمینی جمعیتی حدود ۵ تا ۷ هزار نفر را در خود جای می‌داده است .

از سال ۱۱۹۹ خورشیدی و همزمان با تکمیل بخش های زیادی از شهر، اسکان اهالی از شهرها و روستاهای اطراف در سلطان آباد آغاز گردید بطوری که از سال ۱۱۹۹ تا سال ۱۲۰۴ خورشیدی، جمعیت شهر طی ۵ سال تقریباً ۱۰برابر و برخلاف رکود عمومی حاکم بر شهرهای ایران در دوره قاجاریه ، سلطان آباد از جمله معدود شهرهایی بود که بین سالهای ۱۲۹۵ و۱۲۹۶ خورشیدی در اثر گسترش تجارت خارجی و تاسیس بیش از ۵۰ کمپانی خارجیِ فعال در حوزه فرش ، رونق و مرکزی برای جذب جمعیت مهاجر از نقاط دیگر کشور گردید بطوری که جمعیت این شهر طی سالهای مذکور به حدود ۳۵ هزار نفر رسید.
ناصرالدین شاه در سفرنامه عراق عجم در اردیبهشت ۱۲۷۱ خورشیدی ، جمعیت استقبال کننده را ۲۰ هزار و پزشک فرانسوی اش ، جمعیت شهر را حدود ۴۰ هزار نفر تخمین می زند.

در سال ۱۳۲۰ اما براساس آمار کتاب ایرانشهر ، جمعیت اراک ۵۱ هزار نفر و پس از سال ۱۳۳۰ ، اراک با کاهش جمعیت روبرو و اکثر جمعیت شهر به تهران روی آوردند و در حالی که اراکی‌های مقیم تهران بیش از ۷۸ هزار نفر بود در سرشماری رسمی سال ۱۳۳۵ جمعیت اراک ۵۹ هزار نفر اعلام شد که نسبت به سال ۱۲۷۸، حدود ۱۰ برابر و نسبت به سال ۱۳۲۰، حدود۱٫۲ برابر شده بود . جمعیت اراک در اوایل دهه ۴۰ که سرآغاز موج دوم توسعه صنعت (صنایع ماشینی و کارخانه‌ای) بود حدود ۶۰ هزار ، در سرشماری سال ۱۳۴۵ به ۷۲ هزار و در سرشماری سال ۱۳۵۵ بالغ بر ۱۱۷ هزار نفر برآورد شده که این رشد ناگهانی ناشی از سرمایه گذاری ‌های سنگین دولتی بود.

در سال ۱۳۵۶ اما با تبدیل شدن اراک به مرکز استان ، جاذبه نیرومند و نوینی بوجود آمد و به جمعیت شهر افزوده شد، بگونه ای که در سال ۱۳۶۵ بیش از ۲۷۲ هزار نفر و سپس با ایجاد مجتمع‌های پالایشگاه و پتروشیمی در نزدیکی اراک موج تازه‌ای از افزایش جمعیت شهر پدید آمد. استان مرکزی از استان های مهاجرپذیر پیش از انقلاب است بگونه ای‌که بر اساس سرشماری سال ۱۳۳۵ ، مهاجرت ۴۴ درصد از ۲ میلیون ایرانی به مقصد اراک بوده و این فرآیندِ جذب مهاجر داخلی به ۶۷ درصد از ۲٫۳ میلیون نفر مهاجر در دهه ۴۰ افزایش ، ولی در دهه ۵۰ و همچنین سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ ، این مهاجرت کاهش و ایرانیان مهاجر، تمایل بیشتری برای حضور در استان و شهر تهران از خود نشان ‌دادند و زنگ خطر کاهش جمعیت استان بویژه شهر اراک را در کنار سایر عوامل کاهشی به صدا درآوردند .
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت استان مرکزی با ۱۴۳۰۰۰۰ نفر ، سهم ۱٫۸ درصد از جمعیت ۸۰ میلیونی کشور را بخود اختصاص و رشد جمعیت نسبت به سال ۱۳۹۰ برابر با ۲٫۲ درصد است که بیشترین نرخ رشد جمعیت مربوط به زرندیه با ۲٫۲۶ درصد و کمترین میزان رشد هم مربوط به کمیجان با منفی ۱٫۵۲ درصد است که زنگ خطری است برای استان فرهیخته پرور مرکزی ایران که نیازمند تمهیداتی هوشمندانه است. بیشترین تعداد جمعیت در شهرستان اراک با ۶۰۰ هزار نفر یعنی ۴۲ درصد استان و کمترین تعداد جمعیت نیز در شهرستان آشتیان با ۱۷ هزار نفر که کمی بیش از یک درصد از جمعیت استان را در خود جای داده ( ۷۷ درصد شهرنشین و ۲۳ درصد روستائی ) که درصد شهرنشیتی این استان اندکی بیش از متوسط شهرنشینی کشور یعنی ۷۴ درصد و از بعد تعداد نفرات خانوار با عدد ۳٫۱ اندکی از متوسط ۳٫۳ کشور پائین تر است که شهرستان تفرش با ۲٫۹ نفر کمترین و شهرستانهای کمیجان ، ساوه و خنداب مشترکا با ۳٫۲ نفر بیشترین تعداد عضو خانواده را بخود اختصاص داده اند. نرخ باسوادی استان در سال ۱۳۹۰ از ۸۴ به ۸۷ درصد در سال ۱۳۹۵ و نرخ بیکاری هم از ۷٫۹ درصد در سال ۱۳۹۴ به ۷٫۳ درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش داشته و این درحالی است که نرخ بیکاری کشور از ۱۱ درصد به ۱۲٫۴ درصد رسیده و از این نظر استان ما به لحاظ صنعتی بودن از وضعیت بهتری نسبت به متوسط کشور برخوردار است.

توضیحات برای عکس ثبت نشده


خرید محتوا و کمک به اراک شناسی

برای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرماییدبرای کمک به سایت اراک شناسی و خرید محتوا می توانید از این قسمت درخواست فرمایید


توضیحات برای عکس ثبت نشده
توضیحات برای عکس ثبت نشده


 

همه فرآیندهائی که در تولید ، توزیع و یا مصرف یک فرآورده خاص به اجرا در می آیند «صنعت» نامیده می‌شود ، سرزمین خورشید را می توان به ۴ دوره ی باستان، قاجاریه ، پهلوی و دوره فعلی تقسیم کرد...

برای درک بهتر موقعیت استراتژیک این سرزمین ، شرکتهای تولیدی پایتخت صنعتی ایران را حتی الامکان بترتیب اهمیت و البته باختصار مورد بررسی قرار می دهیم با این توضیح که اراک بزرگ (استان مرکزی) دارای ۳۷ شهرک...

هنرهای دستی و صنایع اصیل سنتی ، نمایشگر ویژگی خرده فرهنگ های بومی است که با تاریخ هنر و جلوه های فرهنگ ناب ایرانی پیوندی عمیق دارد و میراث فرهنگی/هنری که از گذشته به ما منتقل شده...

ژ 1-125

ارگ حکومتی اراک (برج شیشه) : یکی از بناهای تاریخی شهر اراک است که در سال ۱۱۹۴ خ ساخته شد. ارگ حکومتی در اصل مرکز حکومتی شهر نهادهای حکومتی و محل سکونت حاکم و دیوانیان شهر بود...

ژ 1-124

اراک بزرگ تقریباً در مرکز ایران قرار دارد و بعنوان کریدور شمال جنوب کشور پهناور ایران ، ظرفیت بسیار بکری برای گردشگری محسوب می گردد که در سایه صنعت به فراموشی سپرده شده بویژه آنکه...

اراک بزرگ از جمله مناطق نخبه پرور کشور است بگونه ای که سرزمین آفتاب خاستگاه درصد بزرگی از مشاهیر و مفاخرکشور بوده و این امر نشانگر اهمیت فوق العاده اش در فرهیخته پروری است...

ژ 1-122

همان گونه که در پیشگفتار اشاره شده، هدف از گردآوری این کتاب، نگاه دوباره و نسبتا جامعی است به تاریخ و تمدنِ سرزمین خورشید و فرزندان شایسته اش اراک، آشتیان ، تفرش، خمین، خنداب ، دلیجان...

انسان و جمعیت بعنوان نخستین مولفه فرهنگ و عامل توسعه شناخته می شود و شناخت این شاخص ، از هر حیث اعم از تنوع ، تعداد و ترکیب این مولفه ، از الزاماتِ تبیین مقوله فرهنگ است و برای بررسی این شاخص باید گفته شود که...

اراک بزرگ(استان مرکزی) متشکل از شهرستانهای اراک، آشتیان ، تفرش، خمین ،خنداب ،دلیجان،زرندیه ،ساوه ،شازند، فراهان، کمیجان و محلات از موقعیت بسیار ویژه ای در بین استانهای کشور برخوردار است...

اراکِ بزرگ (استان مرکزی) با مساحت۲۹۱۲۱ کیلومتر مربع ، حدود ۸۲/۱ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص و تقریباَ در مرکز ایران واقع شده و دارای۱۲شهرستان اراک ، آشتیان، خمین ،خنداب ، دلیجان...

و اما مهمترین تغییر سیاسی کشور پس از ۱۳۵۷ سال به رهبری مردی برخاسته از همین سرزمین(خمین) روی داد و نخستین نشانه های این تغییر از سالهای ۵۵-۵۶ و با درس شریعتی شناسی...

نخستین مجلس در ایران مربوط به دوره اشکانیان است که با نام مهستان و با اعضایی از میان بزرگان و اشراف ایرانی به دو دسته بزرگان و شاهی تقسیم می‌شد و از دلایل دوام ۴۷۰ ساله حکومت اشکانیان...

شهر سلطان آباد یکی از موفق ترین نمونه‌های شهرسازی در دوران قاجار بود که عوامل گوناگونی مانند موقعیت جغرافیایی ، زمین حاصلخیز، آب فراوان، قرار گرفتن در مسیر جاده شمال جنوب کشور ، سابقه تولیدات صنعتی...

۱.آقامحمد فراهانی، وزیر شاه تهماسب اول (صفوی) دوره نخست وزیری۹۱۰ خ ۲. میرزا محمدحسین وفای فراهانی: (درگذشته۱۱۷۶ خ) شاعر و سیاستمدار و وزیر چهار تن از پادشاهان زندیه...

نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارید.